Aydınlatma yükümlülüğü, kişisel veri işleme faaliyetinin en başında yerine getirilmesi gereken bir bilgilendirme borcudur. 6698 sayılı KVKK kapsamında bu borcun ihlali iddiası Kurula taşınacaksa, uyuşmazlık genellikle tek bir noktada düğümlenir: hangi metnin, hangi tarihte, hangi kanaldan ilgili kişiye sunulduğunun kanıtlanabilmesi. Aşağıdaki plan, aydınlatma temelli şikayeti takvim ve usul disiplini açısından ele alır.
Kurula Gitmeden Önceki Zorunlu Kapı
KVKK, kural olarak Kurula doğrudan başvurulmasına izin vermez. Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır ve veri sorumlusunun cevap vermesi için otuz günlük bir süre işler. Cevap yetersiz bulunursa ya da hiç cevap verilmezse Kurula şikayet yolu açılır. Şikayet için öngörülen süre, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gündür.
Burada en sık rastlanan usule aykırılık, cevap beklenirken altmış günlük dış sınırın tükenmesidir. Veri sorumlusunun sessiz kalması süreyi durdurmaz; aksine, sessizlik de başlı başına bir şikayet sebebidir. Bu nedenle başvuru dilekçesinin tebliğ tarihi, cevap için son gün ve şikayet için son gün aynı takvimde işaretlenmelidir.
Aydınlatma, Rızanın Yerine Geçmez
Aydınlatma metni ile açık rıza beyanı birbirinden bağımsız iki belgedir. İkisinin tek bir kutucukta birleştirilmesi, ilgili kişinin bilgilendirilmiş sayılmasını sağlamaz. Şikayet dilekçesinde bu ayrım açıkça kurulmalı, aydınlatmanın veri işleme faaliyetinden önce yapıldığının ispatı talep edilmelidir. İspat yükünün veri sorumlusunda olduğu unutulmamalıdır.
Dosyanın Kurulması
- Aydınlatma metninin ekran görüntüsü, tarih ve sürüm bilgisiyle birlikte
- Verinin hangi kanaldan toplandığını gösteren kayıt: form, çağrı merkezi, uygulama izni
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun gönderim kanıtı
- Alınan cevabın tam metni ve tebliğ tarihi
- Zararın veya rahatsızlığın somutlaştırıldığı ek belgeler
Şikayet Dilekçesinde Kaçınılması Gereken Kurgu Hataları
- Talebin soyut bırakılması: hangi verinin, hangi işlemede aydınlatmasız kullanıldığı yazılmalıdır.
- Aynı dilekçede birbiriyle çelişen taleplerin toplanması.
- Veri sorumlusunun doğru tüzel kişi olarak gösterilmemesi.
- Yalnızca ihlalin tespitinin istenmesi, silme veya düzeltme talebinin atlanması.
Karar Sonrası Yol Ayrımı
Kurulun verdiği karar süreci sonlandırmaz. İdari nitelikteki karara karşı idari yargı yolu açıktır; maddi ve manevi zarar talepleri ise ayrı bir hukuk davasının konusudur. Verilerin hukuka aykırı biçimde yayılması söz konusuysa TCK kapsamındaki suç tiplerinin ve 5651 sayılı Kanundaki içerik kaldırma araçlarının paralel olarak değerlendirilmesi gerekir.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme niteliğindedir. Aydınlatma uyuşmazlıklarında sonuç, çoğu zaman belgenin tarihine ve sürümüne bağlı olduğundan, dosyanın kendi koşullarına göre hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.