Kişisel veri işleme faaliyetlerinde açık rızanın hukuka uygun alınmaması, denetim sonrası idari para cezasının en sık gerekçelerinden biridir. Ceza tebliğ edildiğinde ise ikinci ve daha kritik bir risk başlar: itirazın hangi mercie, hangi süre içinde yapılacağı. Yanlış mercie yapılan başvuru süreyi durdurmaz ve yaptırım kesinleşir. Aşağıda 6698 sayılı Kanun ile 5651 sayılı Kanunun kesiştiği alanda usul planı ele alınıyor.
Açık Rızanın Geçerlilik Testi
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olmalıdır. Uygulamada cezaya konu olan tipik hatalar şunlardır: hizmetin sunulmasını rızaya bağlamak, aydınlatma metni ile rıza metnini tek bir kutucukta birleştirmek, önceden işaretli onay kutusu kullanmak ve rızanın geri alınmasını fiilen imkânsız hâle getirmek. Ayrıca birçok işleme faaliyeti için kanunda öngörülen diğer hukuka uygunluk sebepleri varken gereksiz yere rızaya dayanılması, denetimde ayrı bir eleştiri konusu olmaktadır.
İtiraz Mercii Değişti: En Sık Yapılan Hata
Kurul tarafından verilen idari yaptırım kararlarına karşı uzun süre sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu uygulanmıştır. 2024 yılında yapılan kanun değişikliğiyle bu kararlara karşı idare mahkemesinde dava açılması öngörülmüştür. Eski uygulamaya göre hazırlanmış dilekçe örneklerinin kullanılması, başvurunun görevsiz mercie yapılmasına ve dava açma süresinin boşa geçmesine yol açabilir. Bu nedenle kararın tebliğ tarihi kadar, tebliğ edilen kararın metninde gösterilen kanun yolunun da dikkatle okunması gerekir.
Veri Sahibi Başvurusunda Zorunlu Sıra
- İlgili kişi önce veri sorumlusuna yazılı olarak başvurur; bu adım şikâyetin ön şartıdır.
- Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Cevap yetersizse veya hiç verilmemişse Kurula şikâyet için tanınan süre işlemeye başlar.
- Şikâyet, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz günü ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günü aşamaz.
- Süresi geçen şikâyet incelenmez; bu durumda genel hükümlere göre tazminat yolu ayrıca değerlendirilir.
Savunma Dosyasında Bulunması Gerekenler
- VERBİS kaydı ve kayıt tarihleri
- Aydınlatma metinlerinin sürüm geçmişi ve yayın tarihleri
- Rıza kayıtlarının hangi teknik yöntemle saklandığını gösteren loglar
- Saklama ve imha politikası ile periyodik imha kayıtları
- Veri güvenliğine ilişkin teknik ve idari tedbir belgeleri
Değerlendirme
Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; ceza tutarı, ihlalin niteliği ve kararın gerekçesi izlenecek yolu doğrudan etkiler. Karar tebliğ edildikten sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yapılması önem taşır.