Kişisel veri uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü, verinin işlenmesinden değil ilgili kişinin ne olduğunu hiç bilmemesinden doğar. 6698 sayılı KVKK'nın aydınlatma yükümlülüğü tam da bu boşluğu kapatır: veri sorumlusu, verinin hangi amaçla işlendiğini, kimlere aktarılabileceğini ve hukuki sebebini işlemeden önce bildirmek zorundadır. Aydınlatma eksikse, sonrasında yapılacak silme ve yok etme talebinin dayanağı da güçlenir.
Aydınlatmanın Eksik Sayıldığı Haller
Uygulamada metnin varlığı tek başına yeterli görülmez. Aydınlatmanın hangi anda yapıldığı, ilgili kişinin anlayabileceği açıklıkta olup olmadığı ve açık rıza ile birlikte tek bir kutuda birleştirilip birleştirilmediği ayrı ayrı değerlendirilir. Aydınlatma ile rızanın iç içe geçirilmesi, rızanın özgür iradeyle verilip verilmediğini tartışmalı hale getirir. Aynı şekilde, sonradan eklenen yeni bir işleme amacı için önceki aydınlatmaya dayanılması da eksiklik doğurur.
Silme Talebine Giden Yol
İlgili kişi, işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalktığında verilerinin silinmesini veya yok edilmesini isteyebilir. Talep önce veri sorumlusuna yöneltilir. Dilekçede hangi verinin, hangi sistemde bulunduğu ve hangi gerekçeyle silinmesinin istendiği açıkça yazılmalıdır. Veri sorumlusunun saklama ve imha politikasında öngörülen periyodik imha dönemleri de sorulabilir; bu bilgi, verinin neden hâlâ tutulduğunu değerlendirmeye yarar.
Talebin Reddedilebileceği Durumlar
- Verinin başka bir kanundan doğan saklama yükümlülüğü kapsamında tutulması
- Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması
- 5651 sayılı Kanun kapsamında tutulması gereken kayıtların bulunması
- Talebin kapsamının belirsiz olması nedeniyle ek bilgi istenmesi
- Kimlik doğrulamasının yapılamaması
Cevap Sonrası Takvim
Veri sorumlusundan gelen cevap yetersizse veya kanuni süre içinde hiç cevap verilmemişse Kurul'a şikâyet yolu açılır. Bu aşamada iki tarih birlikte tutulmalıdır: başvurunun gönderildiği gün ve cevabın tebliğ edildiği gün. Şikâyet dilekçesinde yalnızca silmenin yapılmadığı değil, aydınlatmanın da eksik olduğu ileri sürülüyorsa bu iki iddia ayrı başlıklar altında, kendi delilleriyle sunulmalıdır. Doğrudan Kurul'a yapılan ve öncesinde veri sorumlusuna başvurulmamış talepler, başvuru şartı yerine getirilmediği için sonuçsuz kalabilir.
Kısa Bir Uyarı
Kişisel veri dosyalarında delil çoğunlukla karşı tarafın sistemindedir; bu nedenle yazışmanın kendisi en değerli kayıttır ve her adımın tarihi saklanmalıdır. Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Verinin kategorisi, işleme amacı ve veri sorumlusunun statüsü sonucu etkileyebileceğinden, somut durumda hukuki değerlendirme almanız yararlı olacaktır.