Kişisel veri uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü, alınmış görünen ancak hukuken geçerli sayılmayan açık rıza etrafında döner. 6698 sayılı Kanun ve internet yayınlarına ilişkin 5651 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyecek şikâyet sürecinde, rızanın geçersizliğini ileri süren tarafın elinde somut ekran ve metin kayıtları bulunması gerekir.
Geçerli Rızanın Üç Ölçütü
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin olmalı, bilgilendirmeye dayanmalı ve özgür iradeyle açıklanmalıdır. Uygulamada en sık görülen sorun, üçüncü ölçütte ortaya çıkar: hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanmışsa, irade özgür kabul edilmez. Bu nedenle şikâyet dilekçesi soyut bir aykırılık iddiası yerine, bu üç ölçütten hangisinin karşılanmadığını ayrı başlıklar altında göstermelidir.
Şikâyetten Önceki Zorunlu Adım
Kurula şikâyet yolundan önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Bu başvurunun tarihi ve içeriği kanıtlanabilir olmalıdır; elektronik posta, kayıtlı elektronik posta ya da noter aracılığıyla yapılan bildirimlerde tebliğ kaydı saklanmalıdır. Veri sorumlusu süresinde cevap vermezse ya da cevap yetersiz kalırsa şikâyet yolu açılır. Bu adımın atlanması, dosyanın esasa girilmeden geri dönmesine yol açar.
Hangi Kayıtlar Toplanmalı
- Üyelik veya sipariş akışında gösterilen aydınlatma metninin tam hâli
- Onay kutularının işaretli gelip gelmediğini gösteren ekran kayıtları
- Ticari elektronik ileti gönderimlerine ait örnekler ve gönderim tarihleri
- Veri sorumlusuna yapılan başvuru ile alınan cevabın tam metni
- Verinin nereden elde edildiğine ilişkin talep ve buna verilen yanıt
Rıza Dışı İşleme Şartları Gündeme Gelirse
Veri sorumlusu çoğu zaman işlemenin rızaya değil, kanunda öngörülen diğer şartlardan birine dayandığını savunur. Bu savunma karşısında tartışma, işlemenin gerçekten o şartın kapsamına girip girmediğine kayar. Bu nedenle şikâyet dosyasında, verinin hangi amaçla ve ne kadar süreyle kullanıldığına ilişkin sorular açık biçimde sorulmalı; savunmanın kapsamı daraltılmalıdır.
Talebi Ölçülebilir Yazmak
Şikâyette yalnızca aykırılığın tespiti değil; verinin silinmesi, aktarıldığı üçüncü kişilere bildirim yapılması ve işlemenin durdurulması gibi somut talepler de yer almalıdır. Talepler madde madde yazıldığında, verilecek kararın uygulanması da kolaylaşır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; her veri işleme faaliyeti kendi metinleri ve teknik akışıyla değerlendirilir. Başvuru ve şikâyet sürelerini kaçırmamak için belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.