Arama sonuçlarında çıkan eski bir içeriğin kaldırılması talebi ile kişisel verilerin yurt dışındaki bir sunucuya aktarılmasına itiraz, dışarıdan tek bir başvuruyla çözülecekmiş gibi görünür. Oysa bu iki talep farklı mercilere, farklı usullere ve birbirinden bağımsız sürelere tabidir. Aşağıda unutulma hakkı ile yurt dışı aktarım itirazında merci ve yetki haritası, tebligatın geç ulaşmasının yarattığı sessiz hak kaybıyla birlikte ele alınıyor.
Talebin Hukuki Niteliği Mercii Belirler
Unutulma hakkı kapsamındaki taleplerde ilk ayrım, hedefin içeriğin kendisi mi yoksa içeriğe erişim mi olduğudur. İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi talepleri 5651 sayılı Kanun çerçevesinde hâkimlik yoluna; verinin işlenmesine, güncellenmesine veya silinmesine ilişkin talepler ise 6698 sayılı KVKK uyarınca önce veri sorumlusuna, sonuç alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na yöneltilir. Aynı olayda her iki yolun paralel işletilmesi mümkündür; ancak dilekçelerde talep aynı kelimelerle yazılırsa, mercilerden biri talebi görev yönünden karşılamayabilir.
Yurt Dışı Aktarımda Muhatap Kim?
Aktarımın yurt dışına yapılması, başvurucunun muhatabını kaybettiği anlamına gelmez. Belirlenmesi gereken, veriyi işleme amaç ve vasıtalarını tayin eden veri sorumlusudur; Türkiye'de temsilcisi bulunan yapılar bakımından başvuru bu temsilciye yöneltilebilir. Dosyada şu üç noktanın yazılı olarak ortaya konması gerekir:
- Verinin hangi tarihte, hangi kanaldan elde edildiği
- Aktarımın hangi ülkeye ve hangi hukuki dayanakla yapıldığı
- Açık rıza ya da başka bir işleme şartının varlığı iddiası
Tebligat Gecikmesi Neden Kritik?
Bu alandaki en yaygın kayıp, kararın kendisinden değil kararın ulaşma anından doğar. Veri sorumlusunun cevabı elektronik posta kutusunda gözden kaçtığında, kurumsal adrese yapılan bildirim başkasına teslim edildiğinde ya da adres değişikliği bildirilmediğinde, şikâyet ve dava süreleri fiilen başvurucunun haberi olmadan işlemeye başlar. Bu nedenle başvuru anından itibaren tek bir tarih tablosu tutulmalı; gönderim, teslim ve öğrenme tarihleri ayrı ayrı kaydedilmelidir. Tebligatın usulüne aykırı yapıldığı düşünülüyorsa, öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı baştan planlanmalıdır.
Ret Halinde İkinci Katman
Talebin reddi tek başına yolun sonu değildir. Kurul kararlarına ve idari yaptırımlara karşı izlenecek yargı yolu mevzuat değişiklikleriyle güncellendiğinden, itiraz dilekçesi hazırlanmadan önce yürürlükteki düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir. Ayrıca hukuka aykırı veri işlemeden doğan maddi ve manevi zarar talepleri, idari süreçten bağımsız olarak genel hükümlere göre ileri sürülebilir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; verinin türü, aktarımın yapısı ve tarih akışı sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.