Kişisel veri uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan aksaklık, hukuki iddianın zayıflığı değil, başvurunun yanlış kapıya yapılmasıdır. 6698 sayılı KVKK sistemi kademeli bir yapı kurar: önce veri sorumlusu, sonra Kurul, gerektiğinde yargı. Bu kademe atlandığında dosya esasa girilmeden usulden kapanabilir. Aşağıdaki liste, VERBİS yükümlülükleri ile Kurul şikâyeti arasındaki bağı ve mercii hatası riskini pratik başlıklara indirger.
Kademe Atlamanın Bedeli
İlgili kişi, talebini önce veri sorumlusuna yöneltmek zorundadır. Doğrudan Kurul'a yapılan şikâyet, başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle işleme alınmayabilir. Bu nedenle veri sorumlusuna yapılan ilk başvurunun tarihi, iletim kanalı ve içeriği belgelenmelidir. Cevapsız kalan veya yetersiz cevaplanan başvurularda şikâyet süresi, ilk başvurunun cevabına ya da cevap verilmemesine bağlı olarak işlemeye başlar; bu tarih yanlış hesaplandığında hak arama yolu daralır.
VERBİS Kaydı ile Şikâyet Dosyası Arasındaki Bağ
VERBİS kaydı yalnızca idari bir formalite değil, veri sorumlusunun kendi işleme envanterine dair beyanıdır. Kayıtta bildirilen veri kategorileri, aktarım alıcıları ve saklama süreleri ile fiilen yapılan işleme arasındaki fark, şikâyet dosyasında en görünür delildir.
- Bildirilen veri kategorileri ile toplanan veriler örtüşüyor mu?
- Yurt dışına aktarım beyanı fiilî durumu yansıtıyor mu?
- Saklama ve imha politikasındaki süreler gerçekten uygulanıyor mu?
- Aydınlatma metninin içeriği kayıtla ve sözleşmelerle tutarlı mı?
Yanlış Merci Haritası
Aynı olay birden çok hukuki yol doğurabilir ve her yolun muhatabı farklıdır. Kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi Kurul'un görev alanındayken, internet ortamındaki içeriğin kaldırılması 5651 sayılı kanun kapsamındaki usullere, kişilik hakkı ihlalinden doğan tazminat talebi ise hukuk mahkemelerine aittir. Suç oluşturan fiiller bakımından ise savcılığa başvuru gerekir. Bu yolların birbirinin yerine kullanılması sonuç doğurmaz; buna karşılık uygun olanlar aynı anda ve birbirini destekleyecek şekilde yürütülebilir.
Şikâyet Öncesi Son Kontrol
- Veri sorumlusunun kimliği doğru tespit edildi mi, işleyen ile sorumlu ayrıştırıldı mı?
- İlk başvurunun ve cevabın tarihleri tek bir çizelgede toplandı mı?
- Talep, kanunda öngörülen ilgili kişi haklarından hangisine dayandığı belirtilerek yazıldı mı?
- Ekran görüntüleri, e-posta üstverileri ve log kayıtları tarih sırasına dizildi mi?
- Devam eden bir ihlal varsa durdurma talebi ayrıca formüle edildi mi?
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Veri işleme faaliyetinin niteliği, sektörel düzenlemeler ve olayın kronolojisi hem yetkili mercii hem de süreyi değiştirebileceğinden, şikâyet dilekçesi hazırlanmadan önce dosyaya özgü değerlendirme yapılması önerilir.