Kişisel verilerinin hukuka aykırı biçimde işlendiğini veya sızdırıldığını öğrenen kişinin önünde iki katmanlı bir usul vardır. Doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kuruluna yapılan şikâyet, önce veri sorumlusuna başvurulmadığı için usulden reddedilir. Bu basamak sırası, 6698 sayılı Kanunun en sık gözden kaçan kuralıdır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletmelidir. Başvuruda kimlik bilgileri, talebin konusu ve varsa ilgili belgeler yer almalıdır. Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu süre içinde cevap verilmemesi, cevabın yetersiz olması ya da talebin reddedilmesi hâlinde ikinci basamak açılır.
Kurula Şikâyet Süresi
İlgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; geçtikten sonra aynı olay için şikâyet yolu kapanır ve elde yalnızca genel hukuk yolları kalır. Uygulamada en sık görülen hata, veri sorumlusuyla yazışmanın uzatılması ve altmış günlük üst sürenin bu yazışmalar sırasında dolmasıdır.
Veri İhlali Bildiriminin Ayrı Rejimi
- Veri sorumlusu, ihlali öğrendiğinde Kurula gecikmeksizin bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
- İlgili kişilere de ayrıca bildirim yapılması gerekir; bu bildirimin yapılmaması ayrı bir aykırılıktır.
- Kurul tarafından yayımlanan ihlal duyuruları, mağdur bakımından öğrenme tarihinin belirlenmesinde kullanılabilir.
- Bildirim yükümlülüğünün ihlali idari yaptırım gerektirir; bu, ilgili kişinin tazminat hakkını ortadan kaldırmaz.
Delil Olarak Neler Saklanmalı?
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini gösteren gönderi kaydı veya sistem çıktısı.
- Alınan cevabın tam metni ve ulaştığı tarih.
- Verinin nerede göründüğüne ilişkin kayıtlar; bağlantı adresi ve erişim tarihi ile birlikte.
- İhlal nedeniyle uğranılan somut zarara ilişkin belgeler.
Şikâyet Dışındaki Yollar
Kurula şikâyet, uğranılan zararın tazminini kendiliğinden sağlamaz. Maddi ve manevi tazminat için genel mahkemelerde ayrı dava açılması gerekir. İçeriğin internette yayılmaya devam etmesi hâlinde 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi ayrıca değerlendirilir. Fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi bakımından Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet yolu açıktır. Bu yollar birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her ihlalde öğrenme tarihi ile veri kategorisi farklı sonuç doğurur. Otuz ve altmış günlük süreler hızla işlediğinden, ihlali fark ettiğinizde başvuru metnini bir hukukçuyla birlikte hazırlamanız yerinde olur.