Kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde ele geçirilmesi hâlinde ilgili kişinin elinde birden fazla yol vardır; ancak bu yolların hepsi belirli bir sırayla ve belirli süreler içinde işletilmek zorundadır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Kurula şikâyet için doğrudan bir kapı açmaz: önce veri sorumlusuna başvurulması gerekir. Bu sıranın atlanması, şikâyetin esasına girilmeden reddedilmesine yol açar.
İhlal Bildirimi ve Öğrenme Anı
Veri sorumlusu, gerçekleşen ihlali en kısa sürede Kurula ve ihlalden etkilenen ilgili kişilere bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirim, ilgili kişi bakımından süreyi başlatan en somut belgedir. Bildirim yapılmamışsa, öğrenme anı basında çıkan haber, üçüncü bir platformdan gelen uyarı ya da kişinin verisinin kullanıldığını fark ettiği işlem üzerinden belirlenir. Öğrenme anının belgeye bağlanması, sonradan yapılacak süre itirazına karşı temel savunmayı oluşturur.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi taleplerini veri sorumlusuna yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle iletir. Veri sorumlusunun talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması gerekir. Başvuruda; verinin işlenip işlenmediği, işlenmişse amacı, aktarıldığı üçüncü kişiler ve silme ya da yok etme talebi açıkça yazılmalıdır. Genel ifadelerle yapılan başvurular, veri sorumlusunun cevabını da genel hâle getirir ve şikâyet aşamasında elde somut bir dayanak kalmaz.
Kurula Şikâyetin Zaman Penceresi
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Kanun burada iki ölçüt kullanır: cevabın öğrenildiği tarihten itibaren işleyen süre ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren işleyen üst süre. İkisi birlikte işlediğinden, veri sorumlusundan cevap gelmediği durumlarda beklemek bir strateji değildir; üst sürenin dolması şikâyet hakkını ortadan kaldırır. Bu nedenle başvuru yapıldığı gün, cevabın beklendiği son gün ve şikâyet için son gün aynı anda takvime işlenmelidir.
Şikâyet Dosyasının İçeriği
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihli örneği ve gönderim kanıtı.
- Alınan cevabın tam metni ya da cevapsız kaldığına dair kayıt.
- İhlalin kapsamını gösteren bildirim, haber ya da ekran kayıtları.
- Hangi verinin, hangi işleme faaliyetiyle ihlal edildiğine dair somut anlatım.
- Varsa zararın doğduğunu gösteren belgeler.
Kurul Kararından Sonraki Yol
Kurul kararları idari nitelikte olduğundan, karara karşı idari yargıda dava açılabilir; bu aşamada idari yargının dava açma süresi devreye girer ve kararın tebliğ tarihinden işler. Ayrıca kişilik haklarının ihlali nedeniyle tazminat talebi ve fiilin suç oluşturması hâlinde ceza şikâyeti ayrı yollar olarak yürütülebilir. Bu üç yolun süreleri birbirine bağlı değildir; birinin sonucunun beklenmesi diğerinin süresini durdurmaz.
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatmakta olup her ihlalin kapsamı ve bildirim durumu farklıdır. Kendi dosyanızda başvuru ve şikâyet takvimini, elinizdeki bildirim belgesiyle birlikte kontrol ettirmeniz yerinde olur.