Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman iddianın ağırlığı değil, iddiayı destekleyen delilin usulüne uygun sunulup sunulmadığıdır. TMK ve HMK, hem delillerin ne zaman bildirileceğini hem de hangi mahkemenin bakacağını ayrıntılı biçimde düzenler. 4787 sayılı Kanun uyarınca görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
Boşanma davalarında yetki, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesine göre belirlenir. Bu kural davacıya seçimlik bir imkan tanır; ancak yerleşim yerinin ispatı nüfus kaydı ve fiili oturma birlikte değerlendirilerek yapılır. Yetkisiz mahkemede açılan dava, karşı tarafın süresinde itirazı halinde yetki yönünden reddedilir ve dosyanın gönderilmesi talebi ayrı bir süreye tabidir.
Özel Sebeplerde Hak Düşürücü Süre
Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış ile suç işleme gibi özel boşanma sebeplerinde dava hakkı, öğrenmeden itibaren belirli bir süre ve her halde fiilin üzerinden geçen daha uzun bir süre içinde kullanılmalıdır. Bu süreler zamanaşımı değil hak düşürücü niteliktedir; hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Ayrıca eşin affetmesi hali dava hakkını ortadan kaldırır, bu nedenle olay sonrası birlikte yaşamaya devam edilmesi dosyada ayrıca tartışılır.
Delil Bildirme Düzeni
- Deliller dilekçeler aşamasında ve somut vakıayla eşleştirilerek bildirilir.
- Elde bulunmayan belgeler için hangi kurumdan celbedileceği açıkça yazılır.
- Tanıkların hangi vakıaya ilişkin dinleneceği ayrı ayrı gösterilir.
- Ses ve görüntü kayıtlarında elde ediliş biçiminin hukuka uygunluğu ayrıca değerlendirilir.
Hukuka Aykırı Delil Riski
Eşin telefonuna veya yazışmalarına izinsiz erişimle elde edilen kayıtlar dosyaya sunulduğunda, delil değerlendirme dışı bırakılabileceği gibi sunan taraf açısından ayrı bir hukuki sorumluluk da doğurabilir. Bu nedenle delil toplama yöntemi, delilin içeriği kadar dikkatle planlanmalıdır.
Kapanış Notu
Aktarılan bilgiler genel niteliktedir; evlilik birliğinin seyri, çocukların durumu ve mal rejimi tercihleri dosyayı tümüyle farklılaştırabilir. Özellikle hak düşürücü sürelerin işlemeye başladığı tarih tartışmalıysa, dava açmadan önce ayrıntılı bir değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.