Anlaşmalı boşanma protokolü, çoğu zaman tarafların en hızlı çözüm sandığı ama uygulamada en çok sorun çıkaran metindir. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin düzenlemeler bakımından protokolün içeriği kadar, dosyanın hangi mahkemede açıldığı ve hangi sürelerin işlediği de sonucu belirler.
Görev ve Yetki: İlk İki Karar
Boşanma ve buna bağlı talepler aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla bakan asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetki bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri ile eşlerin davadan önce belirli bir süre birlikte oturdukları yer mahkemesi gündeme gelir. Anlaşmalı boşanmada taraflar aynı mahkemede birleşse dahi, yetki itirazının ileri sürülebileceği hâller bakımından bu seçim özenle yapılmalıdır.
Protokolde Boş Bırakılan Alanlar Sorun Üretir
- Velayet, kişisel ilişki günleri ve tatil dönemlerinin belirsiz yazılması
- İştirak nafakasının artış ölçütünün gösterilmemesi
- Yoksulluk nafakasından feragatin açıkça düzenlenmemesi
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin taleplerin saklı tutulup tutulmadığının belirsiz kalması
- Taşınmaz devri taahhütlerinin şekil şartına uygun yapılmaması
Bu başlıklardaki boşluklar, boşanma kararından sonra yeni davalarla karşılaşılmasına yol açar. Özellikle mal rejimi talepleri protokolde açıkça düzenlenmediğinde, tarafların beklentileri ile hukuki sonuç örtüşmeyebilir.
Hâkimin Onay Denetimi
Anlaşmalı boşanmada mahkeme, tarafların beyanlarını bizzat dinler ve protokolü özellikle çocukların menfaati bakımından denetler. Bu denetim sonucunda protokolde değişiklik istenebilir; taraflar kabul etmezse dosya çekişmeli hâle gelir. Ayrıca anlaşmalı yolun kullanılabilmesi için evliliğin kanunda aranan asgari süreyi doldurmuş olması gerekir. Bu koşul sağlanmıyorsa dava, çekişmeli boşanma sebeplerine dayandırılmalıdır.
Süreler: Görünmeyen Riskler
Çekişmeli boşanmada özel sebeplere dayanılıyorsa, sebebin öğrenilmesinden itibaren işleyen hak düşürücü süreler bulunur; bu süreler geçtiğinde ilgili sebebe dayanılamaz. Ayrıca affetme veya hoşgörüyle karşılama, dava hakkını ortadan kaldırabilir. Karar verildikten sonra ise gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işleyen kanun yolu süresi, protokolden memnun olmayan taraf bakımından tek düzeltme fırsatıdır.
Mal Rejimi Talebinin Zamanlaması
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talep, boşanma davasıyla birlikte görülmez; boşanma kesinleşmeden karara bağlanamaz. Bu nedenle protokolde bu taleplerin saklı tutulup tutulmadığı açıkça yazılmalı ve tasfiye davası için işleyen zamanaşımı süresi ayrıca takip edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Evlilik süreniz, çocukların durumu ve malvarlığı yapısı protokolün içeriğini değiştirir; imza atmadan önce metnin bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.