Kişisel ilişki düzenlemelerinde asıl sorun çoğunlukla kararın alınmasında değil, uygulanmasında ortaya çıkar. Belirsiz yazılmış bir protokol maddesi, mahkeme onayından geçmiş olsa dahi teslim aşamasında uygulanamaz hâle gelir. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu yazı, protokolün nasıl kurulacağına ve uyuşmazlık çıktığında hangi mercie gidileceğine odaklanır.
Protokol maddesini uygulanabilir kılan unsurlar
- Gün, saat ve teslim-iade yerinin tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılması.
- Yarıyıl, yaz tatili ve resmî bayramlara ilişkin düzenlemenin ayrı ayrı belirtilmesi.
- Çocuğun okul takvimiyle çakışma ihtimalinin önceden çözülmesi.
- Farklı şehirde oturuluyorsa yol masrafı ve refakat sorumluluğunun belirlenmesi.
- Telefon ve görüntülü görüşmenin gün ve saatinin ayrıca düzenlenmesi.
Uygulamada en çok tartışma yaratan ifade, teslim yerinin belirtilmemesidir. Bu boşluk, her teslim gününde yeniden pazarlık gerektiren bir sürece dönüşür.
Görev ve yetki: hangi mahkemeye gidilir?
Kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi ya da değiştirilmesi talepleri aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkide ise çocuğun yerleşim yeri belirleyici olur. Velayet hakkı kendisinde olan ebeveynin şehir değiştirmesi hâlinde, mevcut düzenlemenin fiilen uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Kararın yerine getirilmemesi hâlinde işleyen süreç
Kişisel ilişki kararının uygulanmaması durumunda başvurulacak yol, adliyelerdeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine yapılan taleple işleyen çocuk teslimi sürecidir. Bu süreçte teslim, sosyal çalışma görevlisi eşliğinde ve çocuğun ruhsal bütünlüğü gözetilerek gerçekleştirilir. Başvuru, kararın kesinleşmiş olması ve teslim gününün geçmiş bulunması koşullarına bağlıdır.
Süre riski nerede doğar?
Gecikmenin en yaygın nedeni, kararın kesinleşme şerhinin alınmaması ve kanun yolu süresinin sessizce geçmesidir. Ayrıca teslim yükümlülüğünün yerine getirilmediği her tarih ayrıca belgelenmelidir; sonradan yapılan toplu bildirimler, hangi günde ne olduğunu göstermediği için zayıf kalır. Tebligat adresinin güncellenmemesi de kararların geç öğrenilmesine yol açan bir başka kalemdir.
Uygulama öncesi kontrol listesi
- Kararın kesinleşme şerhli örneğini temin edin.
- Her teslim gününü, saatini ve yaşananları tarih vererek kaydedin.
- Yazışmaları sözlü görüşme yerine yazılı kanaldan yürütün.
- Çocuğun okul ve sağlık takvimini karşı tarafla önceden paylaşın.
- Değişiklik talebiniz varsa fiilî durumu belgeleyerek dava yoluna gidin.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; kişisel ilişki dosyalarında sonuç, çocuğun yaşı ve aile ilişkilerinin somut yapısına göre değişir. Uygulamada sorun yaşıyorsanız, tutanak ve kayıtlarınızla birlikte bir avukata danışmanız daha sağlıklı olacaktır.