Mal rejiminden kaynaklanan alacak talepleri, boşanma davasının gölgesinde kaldığı için çoğu zaman geç gündeme gelir. Oysa TMK'nın mal rejimi hükümleri, HMK'nın ispat kuralları ve 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemelerinin görev alanı birlikte okunduğunda, hangi talebin ne zaman ve hangi mahkemede ileri sürüleceği baştan planlanması gereken bir konudur.
Boşanma Dosyası ile Mal Rejimi Dosyasının Ayrımı
Mal rejimi tasfiyesi talebi boşanma davası içinde karara bağlanmaz; ayrı bir dava olarak görülür ve kural olarak boşanmanın kesinleşmesi beklenir. Bu ayrım göz ardı edildiğinde, boşanma kesinleştikten sonra zamanaşımı işlemeye başlar ve dosya hazırlığı yapılmadan süre daralır. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar.
Yetki Sorusu: Hangi Yer Mahkemesi
Yetki, tarafların son ortak yerleşim yeri, davalının yerleşim yeri veya taşınmazın bulunduğu yer gibi ölçütlere göre değişebilir. Tarafların farklı şehirlerde yaşadığı dosyalarda yetki itirazı ilk itirazlar arasında ileri sürülür ve süresinde yapılmazsa tartışılamaz hale gelir. Bu nedenle dava açılmadan önce yetki analizi, dilekçe taslağıyla eş zamanlı yapılmalıdır.
Delilin Değeri Zamanla Azalır
Mal rejimi dosyalarının belkemiği banka kayıtları, tapu ve trafik sicilleri, kredi ödeme dökümleri ve para transferi belgeleridir. Bu kayıtların bir kısmı saklama süreleri nedeniyle zamanla erişilemez hale gelir. Bu yüzden:
- Edinilmiş mal ile kişisel mal ayrımını gösterecek belgeler dava öncesinde listelenmelidir.
- Katkı ve katılma alacağı iddiaları, ödeme tarihleriyle birlikte kronolojik tabloya dökülmelidir.
- Üçüncü kişilerdeki kayıtlar için mahkemeden müzekkere talebi dilekçede açıkça istenmelidir.
- Değer artışına ilişkin talepler için taşınmazın edinim tarihindeki durumu belgelenmelidir.
Talebin Miktarını Belirlemek
Alacak miktarı çoğu dosyada bilirkişi incelemesinden sonra netleşir. Bu nedenle dava dilekçesinde talebin niteliği ve artırım imkanı usul kurallarına uygun biçimde kurulmalı; miktar sonradan artırılacaksa buna ilişkin usuli adım zamanında atılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Evlilik tarihi, rejimin türü ve malvarlığının yapısı sonucu doğrudan etkilediğinden, boşanma kesinleşmeden önce dosyanızı bir avukatla gözden geçirmeniz yararlı olur.