Boşanma davalarında sonucu belirleyen unsur çoğu zaman iddianın ağırlığı değil, iddianın ne zaman ve nasıl ispatlandığıdır. Boşanma dosyalarında deliller HMK'nın öngördüğü usul içinde, belirli aşamalarda sunulur; bu aşamalar geçtikten sonra elde edilen bilgi ne kadar güçlü olursa olsun değerlendirme dışı kalabilir. Ayrıca TMK'nın belirli boşanma sebepleri için öngördüğü hak düşürücü süreler, dosyanın hukuki temelini baştan sınırlandırır.
Özel Sebeplerde Süre Sessizce İşler
Zina ve hayata kast gibi özel boşanma sebeplerinde dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde eylemin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı bulunmaz. Bu nedenle olayın öğrenildiği tarihin belgelenmesi ve bu tarihten sonraki davranışların af olarak yorumlanabilecek nitelikte olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Süre dolduğunda genel sebebe dayalı dava yolu kapanmaz; ancak ispat yükü ve anlatım tamamen değişir.
Delil Sunumunun Aşamaları
Dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra yeni vakıa ileri sürmek kural olarak mümkün değildir. Bu nedenle sıralama şöyle kurulmalıdır:
- Dava dilekçesinde vakıalar tarih sırasıyla ve somut biçimde anlatılır.
- Her vakıanın hangi delille ispat edileceği ayrı ayrı gösterilir.
- Tanık listesi, tanıkların hangi vakıaya ilişkin bilgi sahibi olduğu belirtilerek verilir.
- Ön inceleme aşamasında tanınan kesin süreler takvime işlenir.
- Üçüncü kişilerden veya kurumlardan istenecek kayıtlar için talep erken yapılır.
Hukuka Aykırı Delil Riski
Eşin bilgisi dışında elde edilen ses ve görüntü kayıtları, izinsiz erişilen mesajlaşma içerikleri ve benzeri materyaller, boşanma dosyasında beklenen etkiyi doğurmadığı gibi ayrı bir hukuki sorumluluk da doğurabilir. Delilin ispat gücü kadar elde edilme biçimi de değerlendirmeye tabidir. Bu nedenle delil toplama aşamasında yöntem, içerikten önce gelir.
Fer'i Taleplerin Kendi Delilleri Vardır
- Velayet talebinde çocuğun günlük yaşamına ilişkin kayıtlar ve okul belgeleri
- Nafaka talebinde her iki tarafın gelir, malvarlığı ve düzenli gider dökümü
- Tazminat taleplerinde kusur iddiasını destekleyen somut olay anlatımı
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin taleplerde edinim tarihleri ve tapu kayıtları
Aile Mahkemesi Usulü ve Uzman Görüşü
4787 sayılı kanun çerçevesinde aile mahkemelerinde uzmanlardan görüş alınabilmektedir. Özellikle velayet ve kişisel ilişki taleplerinde bu inceleme dosyanın seyrini belirleyebilir. Bu nedenle inceleme öncesinde çocuğun yaşam düzenine ilişkin belgelerin hazır bulundurulması yerinde olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Boşanma sebebinin türü, olayların tarihi ve tarafların tutumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, dava açmadan önce delil planınızı bir hukukçuyla birlikte oluşturmanız faydalı olacaktır.