Mal rejiminin tasfiyesinde iki ayrı hız vardır: malvarlığının elden çıkma hızı ile yargılamanın ilerleme hızı. Geçici tedbir, bu ikisi arasındaki farkı kapatmak için vardır. TMK ve HMK ekseninde, 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemeleri önünde yürüyen bu süreçte, tedbir talebinin zamanlaması çoğu zaman alacağın tahsil edilebilirliğini belirler.
Tedbir talebi neden boşanmayla aynı takvimde yürümez
Boşanma davası ile mal rejimi tasfiyesi ayrı davalardır ve kural olarak tasfiye, boşanmanın kesinleşmesine bağlıdır. Ancak malvarlığının korunmasına yönelik talepler bu kesinleşmeyi beklemez. Eşin taşınmazı devretmeye, şirket payını devretmeye veya hesapları boşaltmaya başladığına dair somut emare varsa, koruma talebi derhâl gündeme gelmelidir. Beklemek, sonradan kazanılan davayı kâğıt üzerinde bırakabilir.
Tasfiye talebini hangi ana bağlamak gerekir
Katılma alacağı hesabında birden çok tarih rol oynar ve bunlar birbirinden ayrı tutulmalıdır:
- Evlenme tarihi ve varsa sözleşmeyle rejim değişikliğinin tarihi
- Rejimin sona erdiği kabul edilen an
- Malın edinildiği tarih ve edinimde kullanılan kaynağın niteliği
- Tasfiye anındaki değerin tespit edildiği tarih
Bu tarihler tek tabloda toplanmadığında, bilirkişi incelemesi sırasında talep kalemleri birbirine karışır ve ek beyan gerekliliği doğar.
Malın elden çıkarılma riskine karşı somut adımlar
- Taşınmazlar için tapu kaydına ilişkin koruma talebi, dava dilekçesiyle birlikte ileri sürülmelidir.
- Banka hesapları ve yatırım hesapları için kurum bazında ayrı talep kurulmalıdır.
- Şirket paylarında pay defteri kaydı ve ortaklar kurulu kararları ayrıca istenmelidir.
- Araç ve benzeri kayıtlı taşınırlar için ilgili sicil ayrıca gösterilmelidir.
Talebin kabul edilebilmesi için soyut endişe yetmez; devir hazırlığını gösteren ilan, sözleşme taslağı, yazışma veya vekâletname gibi somut bir emare sunulması beklenir.
Zamanaşımı ve talebin sonradan genişletilmesi
Tasfiye talebi kanunda öngörülen zamanaşımı süresine tabidir ve bu süre boşanmanın kesinleşmesiyle ilişkilidir. Dava açıldıktan sonra yeni bir malvarlığı unsuru öğrenildiğinde, talebin usulüne uygun biçimde genişletilmesi gerekir; dilekçelerin teatisi tamamlandıktan sonra bu imkân sınırlıdır. Bu nedenle dava açılmadan önce, mümkün olduğunca kapsamlı bir malvarlığı envanteri çıkarılmalıdır.
Boşanma sürerken tutulacak kayıtlar
Ortak yaşam sona erdikten sonra yapılan ödemeler, kredi taksitleri ve bakım giderleri ileride mahsup tartışmasının konusu olur. Bu ödemelerin dekontları ayrı bir klasörde, tarih sırasına göre saklanmalıdır. Nakit ödemeler ispat açısından zayıf kaldığından, mümkün olduğunca banka kanalı tercih edilmelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeveyi anlatır. Evliliğin süresi, rejim türü ve malın edinim biçimi sonucu tamamen değiştirebilir; bu nedenle kendi dosyanız için bir aile hukuku uygulayıcısıyla ayrıntılı çalışma yapmanız gerekir.