Boşanma protokollerinde en çok tartışma yaratan bölüm çoğu zaman nafaka değil, çocukla kişisel ilişkinin nasıl kurulacağıdır. Belirsiz yazılmış bir hüküm, yıllarca sürecek bir uyuşmazlığın kaynağı olur. TMK, HMK ve aile mahkemelerine ilişkin düzenlemeler ekseninde bu rehber, protokol metnini ve uygulama takvimini ele alır.
Uygulanabilir Hüküm Nasıl Yazılır
Kişisel ilişki hükmü, üçüncü bir kişinin okuduğunda tereddütsüz uygulayabileceği açıklıkta olmalıdır. Bunun için gün, saat, teslim ve iade yeri, dini ve resmi bayramlarda hangi sıranın izleneceği, yaz tatili dönemleri ve çocuğun okul takvimiyle çakışma hâlinde ne yapılacağı ayrı ayrı yazılmalıdır. Uygun görülen zamanlarda benzeri ifadeler, taraflar iyi niyetli olduğu sürece sorun çıkarmaz; anlaşmazlık başladığı anda ise hükmü fiilen uygulanamaz hâle getirir.
- Teslim ve iade saatlerini dakikasıyla belirterek yazın
- Farklı şehirlerde yaşama ihtimali için ayrı bir düzenleme ekleyin
- Yurt dışına çıkış ve pasaport konusunu açıkça düzenleyin
- İletişim yöntemini ve sıklığını da hükme bağlayın
Karar Uygulanmazsa Hangi Mercie Gidilir
Kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesine ilişkin usul yıllar içinde değişmiştir; yürürlükteki düzenlemede bu süreç icra dairesi yerine adli destek ve mağdur hizmetleri birimleri eliyle yürütülmektedir. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce yetkili birim mutlaka teyit edilmelidir. Yanlış mercie yapılan başvuru yalnızca reddedilmekle kalmaz; çocukla görüşülemeyen dönem uzadıkça oluşan fiili durum aleyhe sonuç doğurabilir.
İhlali Belgelemek
Teslimin gerçekleşmediği her tarih o gün belgelenmelidir: ilgili birime yapılan başvuru kaydı, kolluk tutanağı, yazışmalar ve tanık beyanları. Aylar sonra topluca anlatılan ihlaller, tarihleri belirsiz kaldığı için değerlendirilemez. Aynı disiplin, ilişkinin kurulmasını fiilen imkânsızlaştıran adres değişikliği gibi durumlar için de geçerlidir.
Değişiklik Talebinin Zamanlaması
Çocuğun yaşı, okul düzeni ya da tarafların yerleşim yeri değiştiğinde kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istenebilir. Beklemek yerine değişikliğin gerçekleştiği dönemde başvurmak, hem uygulama boşluğunu kısaltır hem de talebin somut gerekçeye dayandığını gösterir. Dilekçede mevcut hükmün hangi yönüyle uygulanamaz hâle geldiği örneklerle açıklanmalıdır.
Aile dosyalarında çocuğun üstün yararı belirleyicidir ve her dosyanın koşulları farklıdır. Protokol imzalanmadan önce metnin uygulanabilirlik açısından hukuki gözle okunması, sonraki yılların çatışmasını büyük ölçüde azaltır.