Velayet uyuşmazlıklarında mahkemenin ölçütü tarafların iddiaları değil, çocuğun üstün yararıdır. TMK ve HMK çerçevesinde, 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemelerinde görülen bu davalarda başarı, duygusal anlatımın somut ve doğrulanabilir delillere çevrilmesine bağlıdır.
Hangi Vakıa Neyle İspatlanır
Velayet dosyasında ispat edilecek vakıalar genellikle üç kümede toplanır: çocuğun fiilen kiminle yaşadığı ve bakım düzeni, ebeveynlerin çocuğa ayırabildiği zaman ve imkân, çocuğun okul ve sağlık geçmişindeki süreklilik. Her kümenin kendi delil tipi vardır; okul devam çizelgesi ile komşu tanıklığı aynı ağırlıkta değildir.
Dosyaya sunulabilecek kayıtlar
- Okul devamsızlık ve rehberlik servisi kayıtları, veli görüşme notları
- Aile hekimi ve hastane başvuru kayıtları, aşı takip belgeleri
- Çocuğun günlük düzenini gösteren kurs, kreş veya servis kayıtları
- Ebeveynin çalışma saatlerini gösteren işyeri yazısı
- Ortak yaşam dönemine ait yazışmalar ve harcama kayıtları
Uzman İncelemesi ve Çocuğun Dinlenilmesi
Aile mahkemelerinde pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı incelemesi çoğu dosyada belirleyicidir. Bu inceleme öncesinde çocuğun yönlendirilmesi, uygulamada güven kaybına yol açan en ciddi hatalardan biridir. Çocuğun idrak çağında olması hâlinde görüşünün alınması gündeme gelir; ancak bu görüş tek başına bağlayıcı bir sonuç değil, bütün içinde değerlendirilen bir unsurdur.
Zaman ve Süre Boyutu
- Velayetin değiştirilmesi talebi, koşulların değiştiğini gösteren yeni olgulara dayanmalıdır; eski dosyanın tekrarı sonuç vermez.
- Boşanmadan doğan tazminat ve nafaka talepleri için kanunda öngörülen zamanaşımı, boşanma hükmünün kesinleşmesiyle işlemeye başlar; bu takvim ayrıca not edilmelidir.
- Kişisel ilişkinin engellenmesine ilişkin şikâyet ve icra yolları kendi kısa süreleriyle işler.
- Geçici tedbir talepleri, dava dilekçesiyle birlikte istenmediğinde fiilî durum davanın seyrini etkileyebilir.
Sosyal Medya ve Ses Kaydı Uyarısı
Karşı tarafın paylaşımları veya kayıtları çekici bir delil gibi görünse de, elde edilme biçimi hukuka aykırıysa dosyaya girmesi tartışmalı hâle gelir ve tarafın kendi aleyhine sonuç doğurabilir. Bu tür materyaller sunulmadan önce hukuka uygunluk değerlendirmesi yapılmalıdır.
Burada anlatılanlar genel çerçeve niteliğindedir. Her ailenin koşulları ve çocuğun ihtiyaçları farklı olduğundan, adım atmadan önce dosyanızı inceleyen bir hukukçuyla birlikte plan yapmanız uygun olur.