Anlaşmalı boşanma dosyalarında en çok pişmanlık yaratan konu nafaka değil, protokolde üstünkörü yazılmış mal rejimi maddeleridir. TMK’nın edinilmiş mallara katılma rejimine ilişkin düzenlemesi, HMK’nın usul kuralları ve aile mahkemelerinin kuruluşuna dair 4787 sayılı Kanun çerçevesinde, protokoldeki tek bir belirsiz cümle yıllar sürecek yeni bir davanın kapısını aralayabilir.
Protokolde Feragat mi Var, Tasfiye mi?
“Taraflar birbirlerinden maddi ve manevi hiçbir talepte bulunmayacaktır” şeklindeki kalıp cümlenin mal rejiminden doğan alacakları da kapsayıp kapsamadığı, uygulamada sürekli tartışılır. Katılma alacağı, katkı payı ve değer artış payı birbirinden farklı taleplerdir; protokolde bunların adının anılmaması, sonradan açılacak davada hangi hakkın saklı tutulduğu sorununu doğurur. Bu nedenle protokolde ya tasfiyenin yapıldığı ve nelerin hangi bedelle devredildiği açıkça yazılmalı ya da tasfiyenin ayrıca görüleceği tereddütsüz biçimde belirtilmelidir.
Alacağı Belgeleyen Kayıtlar
- Evlilik tarihinden itibaren edinilen taşınmaz ve araçların tapu ve tescil kayıtları
- Alım bedellerinin ödendiği banka hareketleri ve kredi ödeme planları
- Kişisel mal iddiası varsa miras, bağış veya evlilik öncesi edinime ilişkin belgeler
- Banka hesapları, bireysel emeklilik ve yatırım hesaplarının rejimin sona erdiği tarihteki dökümü
- Şirket payları için ortaklık kayıtları ve son bilanço verileri
Belirsiz Kaleme Alınmış Maddenin Bedeli
Protokolde devri kararlaştırılan taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgisiyle yazılmaması; ödeme yapılacaksa tutarın, vadesinin ve gecikme sonucunun belirtilmemesi; devir masraflarının kime ait olduğunun boş bırakılması en sık görülen eksikliklerdir. Bu eksiklikler, kararın kesinleşmesinden sonra icra takibiyle sonuç almayı zorlaştırır. Protokol, ileride yalnızca metne bakan bir üçüncü kişinin tereddütsüz uygulayabileceği açıklıkta olmalıdır.
Ayrı Dava Açılacaksa Süre Riski
Mal rejiminden doğan alacak talepleri, boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte işlemeye başlayan zamanaşımı süresine tabidir. Tarafların uzun süre iyi niyetli görüşmelerle beklemesi, bu sürenin sessizce ilerlemesine yol açar. Ayrıca karşı tarafın bu arada malvarlığını devretmesi ihtimaline karşı tedbir talebinin zamanlaması, delil toplamayı beklemeden değerlendirilmelidir. Görüşme yazışmalarının tarihli saklanması, sonradan ileri sürülecek zamanaşımı savunmasına karşı değerlendirilebilir bir zemin sağlar.
İmzadan Önce Son Kontrol
- Her malvarlığı kalemi protokolde tek tek ve tanımlanabilir biçimde sayılır.
- Devir, ödeme ve teslim için takvim yazılır.
- Mal rejimi talepleri bakımından saklı tutulan haklar açıkça belirtilir.
- Çocuklara ilişkin düzenlemeler ile mali maddeler birbirine bağlanmaz.
- Metin, kesinleşmeden sonra uygulayacak kişinin gözüyle bir kez daha okunur.
Anlaşmalı boşanmanın hızı, protokolün özensiz yazılmasını haklı çıkarmaz. İmzadan önce metni bir aile hukuku uygulayıcısına okutmanız, sonradan açılacak davaların çoğunu baştan gereksiz kılar.