Boşanma davalarında sonucu belirleyen çoğu kez iddianın kendisi değil, o iddianın hangi delille ve hangi aşamada ortaya konduğudur. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde bu rehber, delilin toplanma biçimi ile sunma zamanına ilişkin sınırları ve bunların doğurduğu süre risklerini ele alır.
Delili hangi aşamada sunmak gerekir?
Taraflar dayandıkları vakıaları ve bu vakıaları ispata yarayan delilleri dilekçelerinde göstermek zorundadır. Ön inceleme aşaması tamamlandıktan sonra iddia ve savunmanın genişletilmesi kural olarak yasaktır; karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah dışında yeni vakıa ileri sürülemez. Bu nedenle dava dilekçesi hazırlanırken hangi vakıanın hangi delille ispatlanacağı önceden eşleştirilmelidir. Elde olmayan belgeler için ilgili kurumlara müzekkere yazılması talebi de aynı aşamada dile getirilmelidir.
Hukuka aykırı delil ve ceza riski
Hukuka aykırı olarak elde edilen deliller mahkemece dikkate alınamaz. Eşin telefonuna izinsiz erişilmesi, konuşmalarının gizlice kaydedilmesi veya özel alanına kamera yerleştirilmesi yalnızca delilin değerlendirme dışı bırakılmasıyla sonuçlanmaz; ayrıca bağımsız bir suç oluşturabilir ve karşı tarafa yeni bir dayanak kazandırabilir. Delilin rastlantısal biçimde ve kişinin kendi hâkimiyet alanında elde edilip edilmediği tartışması dosyaya göre değişir; bu nedenle kayıt almadan önce hukuki görüş alınması gerekir.
Özel sebeplerde altı aylık süre
Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış ile suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme gibi özel boşanma sebeplerine dayanma hakkı, öğrenmeden itibaren altı ay ve her hâlde fiilin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı bulunmaz. Terk sebebine dayanılacaksa, kanunda öngörülen ihtar usulüne uygun hareket edilmesi zorunludur. Bu süreler geçtiğinde, aynı olgular ancak evlilik birliğinin temelinden sarsılması çerçevesinde değerlendirilebilir.
Tanık, kayıt ve müzekkere dengesi
- Tanık listesi, her tanığın hangi vakıa hakkında dinleneceği belirtilerek sunulur.
- Ekonomik durumun tespiti için tapu, banka, araç ve sosyal güvenlik kayıtları istenir.
- Çocuğun velayeti gündemdeyse uzman incelemesi ve çocuğun üstün yararına ilişkin veriler öne çıkar.
- Yazışma ve mesaj kayıtları sunulurken elde ediliş biçimi açıklanmalıdır.
Kapanış
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Aile hukuku dosyalarında olgular kişiden kişiye değiştiği için, delil toplamaya başlamadan önce yöntemin hukuka uygunluğunu bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önerilir.