Nafaka talepleri, aile hukuku dosyalarında en çok tartışılan ve en sık değişiklik talebine konu olan kalemdir. Miktar belirlenirken mahkeme, tarafların beyanıyla değil dosyaya giren belgelerle hareket eder. Bu nedenle delil planı, dilekçedeki taleplerin öncesinde kurulmalıdır. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun bu sürecin çerçevesini çizer.
Nafaka Türlerini Ayırmak
Tedbir nafakası dava süresince geçici koruma sağlar ve talep olmasa dahi çocuk yönünden gündeme gelebilir. Yoksulluk nafakası boşanma sonrası, iştirak nafakası ise çocuğun bakım giderleri için istenir. Her birinin dayanağı ve ispat konusu farklıdır: yoksulluk nafakasında boşanma yüzünden yoksulluğa düşme, iştirak nafakasında ise çocuğun ihtiyacı ile ana babanın ödeme gücü arasındaki denge tartışılır.
Gelirin Gerçek Boyutunu Gösteren Kayıtlar
- SGK hizmet dökümü ve bildirilen kazanç bilgileri
- Vergi dairesinden gelir beyannamesi kayıtları
- Tapu, trafik ve banka sorgularıyla malvarlığı tablosu
- Kredi kullanımı ve kart harcama düzeyini gösteren kayıtlar
- Sosyal medya üzerinden görünen yaşam standardına ilişkin tespitler
Asgari ücret üzerinden bildirim yapılan ancak fiilen daha yüksek gelir elde edildiği iddia edilen dosyalarda, harcama kalıbını gösteren kayıtlar belirleyici olur. Bu tür delillerin hukuka uygun yoldan elde edilmiş olması gerektiği ise ayrı bir kontrol noktasıdır; hukuka aykırı biçimde elde edilen kayıt, HMK uyarınca değerlendirme dışı bırakılabilir.
Çocuğun İhtiyacını Somutlaştırmak
İştirak nafakasında genel ifadeler yerine kalem kalem gider tablosu sunulması sonucu değiştirir: okul ücreti, servis, kurs, düzenli sağlık gideri ve barınma payı ayrı ayrı belgelendirilmelidir. Çocuğun yaşı ilerledikçe giderlerin artacağı bilinen bir olgu olsa da, artırım talebinin kendi başına yeni bir dava konusu olduğu unutulmamalıdır.
Değişen Koşullar ve Uyarlama
TMK, tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafakanın artırılmasına, azaltılmasına ya da kaldırılmasına imkân tanır. Uyarlama talebinde bulunan tarafın, kararın verildiği tarihten sonra ortaya çıkan somut değişikliği göstermesi gerekir; ilk davada tartışılmış hususların tekrarı sonuç doğurmaz. İşini kaybetme, yeni doğan çocuk, sağlık durumundaki değişiklik gibi olgular belgeye bağlanmalıdır.
Ödenmeyen Nafakanın Tahsili
Kesinleşmiş nafaka kararının gereği yerine getirilmezse icra takibi başlatılabilir. Ayrıca nafaka yükümlülüğünün ihlali, icra ceza mahkemesinde şikâyete bağlı ayrı bir sorumluluk doğurur. Bu şikâyetin kendine özgü süresi bulunduğundan, ödemenin durduğu ay kayıt altına alınmalı ve gecikilmemelidir. Nafaka alacakları bakımından maaş haczine ilişkin sınırlamaların uygulanmadığı da tahsilat planı yapılırken dikkate alınmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tarafların gelir yapısı ve çocuğun ihtiyaçları her dosyada farklı değerlendirileceğinden, talep miktarı belirlenmeden önce bir avukatla delil planının gözden geçirilmesi yerinde olur.