Boşanma kararı kesinleştiğinde çoğu kişi sürecin bittiğini düşünür; oysa edinilmiş mallara ilişkin alacak talebi çoğu zaman bu andan sonra gündeme gelir ve kendi süresine tabidir. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen bu rehber, mal rejimi tasfiyesinde delil toplamanın sırasını ve süre kaybının nasıl önleneceğini anlatıyor.
Süre Boşanmanın Kesinleşmesiyle İşlemeye Başlar
Evliliğin boşanma ile sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren işleyen bir yıllık süreye tabidir. Uygulamada bu süre, boşanma davasının sonuçlandığı gün ile karıştırılır; oysa esas alınan an kararın kesinleştiği tarihtir. Kesinleşme şerhinin ne zaman alındığını takip etmemek, hakkın kullanılamaz hâle gelmesine yol açar.
Hangi Mal Hangi Gruba Giriyor?
Tasfiyenin temeli, malın edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğunun belirlenmesidir. Evlilik içinde emekle elde edilen kazanç ve bununla alınan değerler kural olarak edinilmiş mal kabul edilirken, miras yoluyla gelen veya karşılıksız kazandırmayla edinilen değerler kişisel mal sayılır. Bir malın satılıp yerine başkasının alınması hâlinde ikame değer tartışması doğar. Bu ayrım yapılmadan hazırlanan dava dilekçesi, hesap yönünden baştan eksik kalır.
Delil Toplamada İzlenecek Sıra
- Evlenme ve boşanma tarihlerini sabitleyin; tüm hesaplama bu iki tarih arasında yapılır.
- Tapu, araç ve şirket ortaklık kayıtlarını her iki eş için ayrı ayrı çıkarın.
- Banka hesap hareketlerini, kredi ve konut kredisi ödeme planlarını temin edin.
- Malın alım tarihindeki bedeli ile tasfiye anındaki değerini ayrı gösterin.
- Üçüncü kişiye devir şüphesi varsa devir tarihini ve bedelini belgeleyin.
Devirlerde Değer Artışı ve Katkı Tartışması
Eşlerden birinin diğerinin malına para veya emek katkısı iddiası, katılma alacağından farklı bir hukuki temele dayanır. Bu talep ayrı hesaplanır ve ayrı ispat edilir. Aynı dilekçede her iki talebin kademeli biçimde ileri sürülmesi mümkündür; ancak talepler birbirine karıştırıldığında bilirkişi hesabı da yanlış temel üzerinden kurulur.
Süre Kaybını Doğuran Alışkanlıklar
- Boşanma dosyasının kesinleşme tarihini takip etmemek
- Karşı tarafın malvarlığını araştırmak için beklemek ve bu sırada süreyi tüketmek
- Dava değerini düşük göstermek ve sonradan ıslah imkânını planlamamak
- Malın devredilme riskine karşı tedbir talep edilmemesi
- Yetkili ve görevli mahkemenin belirlenmesinde gecikilmesi
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir. Mal rejimi hesabı; evlilik tarihi, malın edinim biçimi ve değerleme anına göre önemli farklar doğurur. Kesinleşme şerhini aldığınız gün, belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.