Boşanma davası sona erdiğinde çoğu kişi sürecin bittiğini düşünür; oysa kararın kâğıt üzerinde kalmaması, hükmün icraya elverişli biçimde kurulmuş olmasına bağlıdır. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde, hükmün uygulanabilirliğini belirleyen unsurlar aşağıda inceleniyor.
İcraya elverişli hüküm nasıl yazılır?
Nafaka, tazminat, kişisel ilişki ve tedbir kararlarının uygulanabilmesi için hüküm fıkrasının ölçülebilir olması gerekir. Nafakada aylık tutar, ödeme günü ve artış ölçütü; kişisel ilişkide gün, saat ve teslim yeri; tazminatta ise miktarın faiz başlangıcıyla birlikte açıkça yer alması beklenir. "Uygun bir bedel" ya da "tarafların anlaşacağı zamanlarda" biçiminde kurulan hükümler, icra aşamasında uygulanamaz hâle gelir. Bu nedenle talep dilekçesi de aynı netlikte yazılmalıdır.
Kesinleşme ile icra edilebilirlik aynı şey değildir
- Boşanmanın kendisi ve buna bağlı kişisel durum sonuçları, kararın kesinleşmesiyle nüfusa işlenir.
- Nafaka gibi bazı kalemler, karar kesinleşmeden de tedbir niteliğiyle uygulanabilir.
- Tazminat kalemlerinin takibe konulabilmesi için kesinleşme koşulu ayrıca değerlendirilir.
Bu ayrım yapılmadan başlatılan takipler, borçlunun itirazıyla durur ve baştan başlanması gerekir.
Delil hattı: ödenmeyeni ispatlamak
İcra aşamasındaki asıl tartışma, borcun ödenip ödenmediğidir. Elden yapılan ödemeler, açıklaması yazılmamış banka transferleri ve üçüncü kişiler üzerinden yapılan aktarımlar iki taraf için de risk yaratır. Her ödemenin açıklamasına ilgili ayın ve alacak kaleminin yazılması, sonraki uyuşmazlıkta belirleyici olur. Alacaklı tarafta ise ödenmeyen dönemlerin ay ay listelendiği bir tablo ile hesap ekstresi birlikte sunulmalıdır.
Süreye bağlı talepler ve kaçırılan pencereler
Boşanma dosyası çevresindeki bazı taleplerin kendi süresi vardır: maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakasının boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında istenmesi hâlinde geçerli olan süre sınırı, mal rejiminin tasfiyesine ilişkin istemlerin zamanaşımı ve nafakanın artırılması taleplerinin dayandığı dönem bunların başında gelir. Boşanma kesinleştikten sonra beklemeye geçmek, bu talepleri sessizce tüketebilir.
Kişisel ilişkinin uygulanmasında pratik düzen
- Teslim ve iade saatlerini yazılı olarak kayda geçirin.
- Engellenen görüşmelerde tutanak, mesaj kaydı veya tanık beyanıyla o günü belgeleyin.
- Sağlık ya da okul kaynaklı istisnaları belgeyle destekleyin.
- Tekrarlayan ihlallerde başvurulacak yolun usulünü önceden hazırlayın.
Aile hukuku dosyalarında karar sonrası aşama, çoğu zaman yargılamanın kendisi kadar uzun sürer. Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; tarafların ekonomik durumu ve çocuğun yararına ilişkin ölçütler sonucu değiştireceğinden, uygulama aşamasına geçmeden hukuki görüş alınması önerilir.