Eşlerin anlaşarak hazırladığı protokol, mal rejimi tasfiyesinde hem en pratik hem de en çok hata yapılan araçtır. Metin çoğu zaman duygusal bir uzlaşmanın acele yazılmış özeti olur; oysa protokol, Türk Medeni Kanunu kapsamındaki katılma alacağı, değer artış payı ve kişisel mal ayrımını da bağlayan bir belgedir. Yanlış zamanlanmış ya da eksik kaleme alınmış bir protokol, sonradan talep edilecek alacakları hak düşürücü süre ve zamanaşımı tartışmasının içine sürükler.
Protokolün boşanma dosyasıyla senkronu
Mal rejimi tasfiyesine ilişkin talepler kural olarak boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte istenebilir hâle gelir. Protokol boşanma dosyasına sunulacaksa, hâkimin onayına bağlı kısımlar ile tarafların kendi aralarında kalan taahhütleri ayrı ayrı yazılmalıdır. Aksi hâlde bir bölümü hükme geçen, bir bölümü geçmeyen karma bir metin ortaya çıkar ve icra aşamasında hangi kalemin hükme dayandığı tartışılır.
Metinde süre kaybettiren ifadeler
- Tüm hak ve alacaklardan feragat gibi kapsamı belirsiz genel ibareler
- Taşınmazın devrine dair takvimin yazılmaması, yalnızca devredilecektir denmesi
- Banka hesabı, birikim ve araç gibi kalemlerin listeye alınmaması
- Edinilmiş mal ile kişisel malın hangi belgeyle ayrıştırıldığının gösterilmemesi
Belge takvimi tasfiyeden önce kurulur
Tasfiyede belirleyici olan, malın hangi tarihte ve hangi kaynakla edinildiğidir. Tapu kayıtları, kredi ödeme planları, banka hareketleri ve miras ya da bağış kaynaklı girişleri gösteren belgeler, protokol imzalanmadan önce toplanmalıdır. Belge sonradan aranırsa bankaların ve kurumların saklama süreleri devreye girer ve geçmişe dönük kayıt elde etmek zorlaşır.
Anlaşma bozulursa yol haritası
Protokolün uygulanmaması hâlinde iki ayrı ihtimal vardır: hükme geçmiş kısımlar için icra yolu, hükme geçmemiş taahhütler için ayrı bir dava. Bu ihtimallerin hangisinin işleyeceği baştan belirlenmezse, taraf yanlış yola başvurur ve bu sırada alacağın istenebilir hâle geldiği tarihten itibaren işleyen süre tükenir. Bu nedenle protokole, ihlal hâlinde izlenecek yolun ve muhatabın açıkça yazılması işi kolaylaştırır.
Bu metin yol gösterici bir çerçeve sunar; her ailenin mal varlığı yapısı ve evlilik tarihi farklı sonuçlar doğurur. Protokolü imzalamadan önce, belgelerinizi gören bir hukukçudan görüş almanız önerilir.