Boşanma davasının açıldığı gün alınan geçici tedbirler, dosyanın sonraki bütün seyrini etkiler. Velayetin geçici olarak kime bırakıldığı, konutun kime özgülendiği ve tedbir nafakasının miktarı, aylar sürecek yargılamanın fiilî düzenini kurar. Bu rehber, TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde geçici tedbir taleplerinin nasıl kurulacağını ve hangi delil eksikliklerinin talebi zayıflattığını ele alır.
Tedbir Talebi Dava Dilekçesinin İçinde Kurulur
Uygulamada sık görülen hata, tedbir taleplerinin dava dilekçesinin sonuna tek cümleyle eklenmesidir. Oysa aile mahkemesi hâkimi bu talepleri çoğu zaman duruşma öncesinde, yalnızca dosyadaki belgelere bakarak değerlendirir. Bu nedenle her tedbir talebi ayrı başlık altında, gerekçesi ve dayanağı belgeyle birlikte sunulmalıdır.
Sık Talep Edilen Tedbirler ve Dayanakları
- Çocuğun geçici velayeti ve kişisel ilişki düzeni; okul, sağlık ve bakım düzenini gösteren belgeler
- Tedbir nafakası; gelir belgesi, kira sözleşmesi, düzenli gider kayıtları
- Aile konutunun kullanımı; tapu kaydı, konut şerhi, ikametgâh bilgisi
- Malvarlığının devrini önleyecek nitelikte tedbirler; tapu, ticaret sicili ve araç kayıtları
- Ortak hesaplar ve düzenli ödemelere ilişkin düzenlemeler
İspat Zayıflığının En Belirgin Olduğu Alan: Gelir
Nafaka taleplerinde en sık karşılaşılan sorun, karşı tarafın gerçek gelirinin ortaya konulamamasıdır. Beyan edilen gelir ile yaşam düzeyi arasında fark varsa, bu farkın somut kayıtlarla gösterilmesi gerekir. Kredi kartı harcama düzeyi, araç ve taşınmaz edinimleri, seyahat kayıtları ve şirket ortaklıkları bu bakımdan değerlidir. Talep dilekçesinde bu kayıtların ilgili kurumlardan istenmesi ayrıca talep edilmelidir.
Karara İtiraz ve Değişiklik Talebi
- Tedbir kararı tebliğ alınır; kapsamı ve süresi tek tek okunur.
- Talep kısmen reddedilmişse, ret gerekçesini karşılayan yeni belge ile değişiklik talebi sunulur.
- Koşullarda değişiklik oluştuğunda tedbirin uyarlanması istenir; iş kaybı, taşınma, sağlık durumu gibi değişiklikler belgelenir.
- Kişisel ilişkinin fiilen uygulanmadığı hâllerde bu durum tutanak ve yazışmalarla kayıt altına alınır.
Tedbir kararlarının geçici niteliği, onların önemsiz olduğu anlamına gelmez. Uzun süre uygulanan bir düzen, esas karar aşamasında çocuğun alışkın olduğu düzen olarak değerlendirilebilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır. Aile hukuku dosyalarında her talebin dayanağı olayın kendi koşullarında kurulduğundan, dilekçe hazırlanmadan önce bireysel hukuki değerlendirme alınması tavsiye edilir.