Anlaşmalı boşanma protokolünün en kırılgan maddesi çoğu zaman velayet düzenlemesidir. Taraflar mal paylaşımı ve nafaka kalemlerinde uzlaşırken çocuğa ilişkin başlığı birkaç cümleyle geçtiğinde, hâkim protokolü aynen onaylamayabilir ve dosya beklenmeyen bir aşamaya taşınır. Aşağıda TMK ve HMK usul çerçevesinde velayet maddesine yönelik itiraz ve başvuru adımları, özellikle delilin eksik kaldığı noktalar üzerinden ele alınmıştır.
Onay Öncesi ve Onay Sonrası: İki Ayrı İtiraz Zemini
Protokol hâkim onayına sunulmadan önce taraflar arasında bir irade beyanıdır; bu aşamada velayet maddesine yönelik itiraz, duruşmada beyanla ve düzeltilmiş metin sunularak dile getirilir. Onaydan sonra ise aynı sonuca ulaşmanın yolu itiraz değil, velayetin değiştirilmesi ya da kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebidir. İki zemin karıştırıldığında, süresinde yapılmış gibi görünen bir başvuru usulden değerlendirilmeden kalabilir.
Delil Boşluğu Nerede Oluşuyor?
- Çocuğun fiilen kimin yanında kaldığına dair okul, sağlık ve ikamet kayıtlarının hiç toplanmaması
- Kişisel ilişkinin aksadığı günlerin tarih ve saatle kayıt altına alınmaması
- Ekran görüntüsü ve mesaj dökümlerinin bağlamdan koparılmış tek parçalar hâlinde sunulması
- Bakım giderlerinin belgelenmeden yalnızca beyanla ifade edilmesi
Başvuru Metnini Kurarken İzlenecek Sıra
- Protokolün velayet ve kişisel ilişki maddeleri, itiraz edilen kısımlar işaretlenerek ayrıştırılır.
- İtirazın hangi olguya dayandığı tek cümlelik bir tez hâline getirilir.
- Her olgu için hangi belgenin ispat sağlayacağı karşılıklı bir tabloda eşleştirilir.
- Talep, çocuğun günlük düzenine göre uygulanabilir ve ölçülebilir biçimde yazılır.
- Karşı tarafın olası cevabı öngörülerek yedek bir düzenleme önerisi hazırlanır.
Uzman İncelemesi ve Çocuğun Dinlenmesi
Aile mahkemelerinde pedagog, psikolog veya sosyal çalışmacı görüşü dosyanın seyrini belirleyebilir. İnceleme talebinin dilekçede gerekçelendirilmesi, hangi hususun uzmanlıkla aydınlatılacağının açıkça yazılması sonucu etkiler. Çocuğun idrak yaşındaysa dinlenmesi de gündeme gelir; bu görüşmenin yönlendirme izlenimi doğurmaması için tarafların beyanları ile kayıtların birbirini doğrulaması gerekir.
Uygulama Notu
Velayet dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla iddianın gücü değil, iddiayı destekleyen kaydın zamanında toplanmış olmasıdır. Her ailenin koşulları farklıdır; buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir ve somut dosyanızın koşullarına göre bir avukatla birlikte gözden geçirilmesi yerinde olur.