Anlaşmalı boşanmada tarafların çoğu, protokolü hazırlarken içeriğe odaklanır ve dosyanın nerede açılacağını ikinci planda bırakır. Oysa yanlış yerde açılan dava, hazırlanmış bir protokolü aylarca askıda bırakabilir. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun çerçevesinde, protokol ile yetki sorusunun nasıl birlikte kurulacağını ele alalım.
Boşanmada yetki hangi yere bağlıdır
Boşanma ve ayrılık davalarında yetki, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesine aittir. Bu kural yalnızca dilekçenin başlığını değil, tarafların hangi şehirde duruşmaya geleceğini de belirler. Anlaşmalı dosyalarda tarafların bizzat hâkim huzurunda beyanda bulunması gerektiği için, seçilen yer pratik olarak her iki tarafın da ulaşabileceği yer olmalıdır; aksi hâlde protokol tam olsa bile duruşma günü ertelenir.
Protokolün mahkeme onayına hazır olması ne demek
Hâkim protokolü olduğu gibi onaylamak zorunda değildir; özellikle çocuğa ilişkin düzenlemelerde değişiklik isteyebilir. Bu nedenle protokol iki katmanlı yazılmalıdır: tarafların serbestçe düzenleyebildiği mali başlıklar ile hâkimin müdahale edebileceği velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası başlıkları ayrı ayrı ve kendi içinde tutarlı olmalıdır. Bir başlıktaki değişiklik diğerini çökertiyorsa, protokol onay aşamasında dağılır.
Protokolde sık atlanan kalemler
- Kişisel ilişkinin okul dönemi ve tatil dönemi için ayrı ayrı düzenlenmemesi
- Nafakanın hangi ölçüte göre artacağının belirsiz bırakılması
- Ev eşyası ve taşınır paylaşımının tereddüde yer bırakacak biçimde yazılması
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin karşılıklı feragatin kapsamının açık yazılmaması
Anlaşmalıdan çekişmeliye geçiş ihtimali
Anlaşmalı boşanma duruşmasında taraflardan biri beyanından dönerse dosya çekişmeli hâle gelir. Bu ihtimal baştan hesaplanmadığında, anlaşma için verilmiş beyanlar ve karşılıklı kabuller aleyhe kullanılabilir. Bu yüzden protokol görüşmelerinde paylaşılan bilgi ile dava dosyasına konulacak delil ayrımı korunmalı; delil listesi, anlaşma bozulursa kullanılmak üzere ayrıca hazırlanmalıdır.
İmzadan önceki son kontrol
Protokol, bir kez onaylandıktan sonra sıradan bir sözleşme gibi kolayca değiştirilemez; nafaka gibi bazı kalemler için sonradan uyarlama yolu açık olsa da mal paylaşımına ilişkin feragat çoğu zaman geri alınamaz. İmzadan önce metnin bütününün ve doğuracağı sonuçların bir hukukçuyla gözden geçirilmesi, kendi olayınızın koşullarını görmek bakımından yerinde olacaktır.