Anlaşmalı boşanma, hızlı görünen ancak metni zayıf hazırlandığında yıllarca süren uyuşmazlıklara kaynaklık eden bir yoldur. TMK ve HMK çerçevesinde hazırlanan protokolün hakim tarafından onaylanmaması ya da bazı maddelerinin sonradan tartışmaya açılması, tarafların en sık karşılaştığı sonuçtur.
Anlaşmalı Yolun Ön Koşulları
Anlaşmalı boşanmaya karar verilebilmesi için evliliğin kanunda öngörülen asgari süre kadar sürmüş olması, tarafların birlikte başvurması veya bir tarafın diğerinin davasını kabul etmesi ve tarafların duruşmada hakim önünde bizzat beyanda bulunması aranır. Hakim, tarafların ve varsa çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir; taraflar bunu kabul etmezse anlaşmalı yol kapanır. Bu nedenle protokol, hakimin müdahale edebileceği alanlar öngörülerek yazılmalıdır.
Protokolde Ayrıştırılması Gereken Kalemler
- Velayet ve kişisel ilişki: gün, saat, tatil dönemleri ve teslim yeri somut yazılmalı.
- İştirak nafakası: tutar, ödeme günü ve artış ölçütü belirtilmeli.
- Yoksulluk nafakası: talep ediliyorsa veya edilmiyorsa bu durum açıkça yazılmalı.
- Maddi ve manevi tazminat: talepten feragat ediliyorsa ayrı ayrı gösterilmeli.
- Mal rejiminin tasfiyesi: hangi malların kime kalacağı ve devir takvimi belirtilmeli.
Bu kalemlerin tek bir cümlede toplanması, hangi hakkın gerçekten kapsam dışında bırakıldığını belirsizleştirir.
Çocuğa İlişkin Maddelerin Ayrı Statüsü
Velayet ve iştirak nafakasına ilişkin düzenlemeler, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği alanlardan değildir. Koşullar değiştiğinde bu maddelerin yeniden düzenlenmesi istenebilir. Bu nedenle protokolde çocuğa ilişkin maddeler, tarafların ekonomik pazarlığının karşılığı olarak kurgulanmamalıdır; aksi halde sonradan yapılacak bir değişiklik talebi, protokolün mali dengesini bozar.
Onay Alınamazsa Ne Olur
- Dava çekişmeli olarak devam eder ve taraflar iddialarını ispatla yükümlü hale gelir.
- Protokolde yapılmış kabuller, çekişmeli aşamada aleyhe kullanılabileceğinden metinde gereksiz kabullerden kaçınılmalıdır.
- Duruşmada beyandan dönülmesi halinde anlaşmalı yol kapanır; bu ihtimale karşı delil listesi önceden hazırlanmalıdır.
- Tarafların ekonomik durumuna ilişkin belgeler, çekişmeli aşamada nafaka ve tazminat hesabının temelini oluşturur.
Uzlaşmayı Sürdürmek mi, Çekişmeliye Geçmek mi
Anlaşma, tarafların üzerinde uzlaştığı rakamın gerçekçi olması halinde zaman ve maliyet bakımından avantajlıdır. Ancak mal rejimi tasfiyesinde kapsamı bilinmeyen varlıklar varsa, aceleyle imzalanan bir feragat metni sonradan geri alınamaz. Bu durumda önce malvarlığı araştırması yapılması, sonra protokol masasına oturulması daha güvenlidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi verir; her ailenin ekonomik ve kişisel koşulları sonucu değiştirir. Protokol imzalanmadan önce metnin bir hukukçu tarafından madde madde gözden geçirilmesi tavsiye olunur.