Velayet ve kişisel ilişki konusunda alınan kararın yazılı olması, uygulanabilir olduğu anlamına gelmez. Uygulamada en sık yaşanan sorun, kararın kâğıt üzerinde doğru ama günlük hayatta uygulanamaz biçimde kaleme alınmış olmasıdır. Bu rehber TMK, HMK ve aile mahkemelerine ilişkin 4787 sayılı Kanun ekseninde, kararın infaz edilebilirliğini merkeze alır.
Kararın Uygulanabilir Yazılması
Kişisel ilişki hükmünde belirsiz bırakılan her nokta, ileride yeni bir uyuşmazlığın tohumudur. Teslim ve iade saatinin, teslim yerinin, okul tatilleri ile dinî ve resmî bayramlarda uygulanacak düzenin, çocuğun yurt içi veya yurt dışı seyahatinde izlenecek usulün açık yazılması gerekir. Ebeveynler farklı şehirlerde yaşıyorsa yol masrafının kimin üzerinde olduğu da hükme yansıtılmalıdır.
İhlal Halinde İzlenecek Yol
Karar uygulanmıyorsa, ilk yapılması gereken ihlali belgelemektir. Teslim gününe ilişkin yazışmalar, teslim yerinde bulunulduğunu gösteren kayıtlar ve varsa tutanaklar tarih sırasıyla saklanmalıdır. Belgesiz biçimde yürütülen şikâyetler, karşılıklı iddiaların birbirini götürdüğü bir tartışmaya dönüşür. İhlalin süreklilik göstermesi halinde ise sorun tek tek olaylar üzerinden değil, düzenin bütünüyle işlemediği tezine dayandırılmalıdır.
Anlaşarak Düzenleme mi, Değişiklik Davası mı
Şartlar değiştiğinde ilk seçenek, tarafların yeni bir düzen üzerinde anlaşmasıdır. Ancak bu anlaşma yalnızca aralarında geçerli bir uygulama olarak kalırsa, taraflardan biri vazgeçtiğinde dayanaksız hale gelir. Uygulanabilir sonuç için düzenlemenin mahkeme kararına bağlanması gerekir. Değişiklik talebi ise okulun değişmesi, çalışma düzeninin farklılaşması, sağlık durumu veya şehir değişikliği gibi somut ve kalıcı gerekçelerle desteklenmelidir.
Çocuğun Yararını Dosyaya Yansıtmak
Bu dosyalarda ölçüt, ebeveynlerin talepleri değil çocuğun yararıdır. Bu nedenle beyanlar karşı tarafı suçlama üzerine değil, çocuğun günlük düzenine odaklanan somut bilgiler üzerine kurulmalıdır. Okul devam ve başarı durumu, sağlık takibi, sosyal çevre sürekliliği ve bakım düzeni gibi başlıklar belgeyle desteklendiğinde dosya güç kazanır. Uzman incelemesi yapılan dosyalarda rapor bulgularına itiraz da soyut değil, rapordaki tespitlere doğrudan cevap verecek biçimde kurulmalıdır.
Pratik Kontrol Başlıkları
- Hükümde saat, yer ve dönem tanımları eksiksiz mi
- Teslim ve iade süreci üçüncü kişi katılımı gerektiriyor mu
- Bayram ve tatil düzeni çakışma ihtimallerini kapsıyor mu
- İhlal kayıtları tarih sıralı ve belgeli tutuluyor mu
Aile dosyalarında sonuç, kişisel koşullara göre değişir ve burada yer alan bilgiler genel çerçeveden ibarettir. Çocuğun düzenine ilişkin bir değişiklik planlıyorsanız, adım atmadan önce bir avukatla görüşmeniz uygun olacaktır.