Mal rejimi tasfiyesi, boşanmanın gölgesinde kalan ama ekonomik sonucu çoğu kez boşanmanın kendisinden ağır olan bir süreçtir. TMK'nın edinilmiş mallara katılma rejimine ilişkin hükümleri ile HMK'nın yargılama usulü birlikte okunmadığında, esasen haklı olan eş dahi zaman planı yüzünden alacağını daraltabilir. 4787 sayılı Kanun çerçevesinde görevli mahkeme aile mahkemesidir; asıl belirleyici soru ise tasfiye talebinin hangi anda, hangi sırayla ve hangi belgeyle ileri sürüleceğidir.
Boşanma Dosyası ile Tasfiye Dosyası Arasındaki Zaman Bağı
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır; buna karşılık tasfiye istemi hakkında hüküm kurulabilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. Uygulamada tasfiye ayrı bir dosya olarak açılır ve boşanma dosyası bekletici mesele yapılır. Bu ikili yapı çift yönlü risk doğurur: çok erken açılan dosya yıllarca bekler ve harç yükü erken doğar, geç açılan dosyada ise banka kayıtları ile tanık beyanları zayıflar.
Takvimde Sabitlenmesi Gereken Tarihler
- Evlenme tarihi ve varsa mal rejimi sözleşmesinin düzenlenme tarihi
- Boşanma davasının açıldığı tarih, yani rejimin sona erdiği an
- Boşanma hükmünün kesinleşme tarihi
- Tasfiyeye konu her edinimin tapu, banka veya tescil tarihi
- Kişisel mal iddiasını destekleyen miras, bağış veya satış belgelerinin tarihi
Uzlaşma ile Yargılama Arasında Karar Verirken
Tarafların protokolle anlaşması, özellikle tek konut ve tek araçtan ibaret basit malvarlığında hem süreyi hem bilirkişi masrafını ortadan kaldırır. Buna karşılık şirket payı, yurt dışı hesabı veya üçüncü kişi adına tescil şüphesi bulunan dosyalarda erken uzlaşma, henüz görülmemiş bir kalemin peşinen feragatine dönüşebilir. Ölçüt basittir: malvarlığının tamamı belgeyle görünür hâle gelmeden yapılan feragat geri alınamaz.
Usul Hatalarının Doğurduğu Somut Kayıplar
- Katılma alacağı ile katkı payı alacağının aynı dilekçede ayrıştırılmadan istenmesi
- Talep sonucunun belirsiz bırakılması ve ıslah imkânının zamanında kullanılmaması
- Banka ve tapu müzekkerelerinin ilk duruşmada değil, geç aşamada talep edilmesi
- Kesinleşme şerhinin dosyaya sunulmaması nedeniyle karar aşamasının uzaması
Dosyayı Ayakta Tutan Belge Düzeni
Tasfiye dosyasında ispat yükü, malın kişisel mal olduğunu iddia eden tarafa ağırlık verir. Bu nedenle her taşınmaz için tapu kaydı, kredi ödeme tablosu ve ödemenin kaynağını gösteren hesap hareketi tek klasörde tutulmalıdır. Değer tespiti tasfiye anına göre yapıldığından, güncel piyasa verisi ile edinim tarihindeki bedelin ayrı ayrı belgelenmesi gerekir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgi sunar. Evlilik süresi, rejim türü ve malvarlığının yapısı sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, kendi dosyanız için belgeleri bir araya getirip hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.