Anlaşmalı boşanma dosyalarında protokol çoğu zaman nafaka ve velayet üzerine kurulur; mal rejimi tasfiyesi ise "sonra hallederiz" diyerek geçiştirilir. Oysa protokole eklenen tek bir genel cümle, yıllar sonra açılacak katılma alacağı davasını baştan sonuçsuz bırakabilir. Bu rehber, protokol ile tasfiye arasındaki bağı ele alır.
Boşanma Davası ile Tasfiye Davası Ayrı Yürür
Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi, boşanma davasından bağımsız bir davanın konusudur. Tasfiye talebi boşanma dosyasıyla birlikte ileri sürülse dahi, boşanma hükmü kesinleşmeden karara bağlanamaz; mahkeme bunu bekletici mesele yapar. Rejim, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır ve hesaplama bu tarihe göre kurulur.
Protokoldeki Genel İbarenin Doğurduğu Tartışma
"Birbirimizden maddi ve manevi hiçbir talebimiz yoktur" biçimindeki ifadeler, uygulamada mal rejiminden doğan alacakları da kapsayacak şekilde yorumlanabilmektedir. Bu riski ortadan kaldırmanın yolu, protokolde iradenin açıkça yazılmasıdır: ya tasfiyenin de bu metinle sonuçlandırıldığı ve hangi malların kime kaldığı tek tek sayılır, ya da katılma alacağı ve değer artış payı taleplerinin saklı tutulduğu ayrı bir cümleyle belirtilir. Belirsiz bırakılan her ibare sonraki davada karşı tarafın savunması olur.
Tasfiye Hesabının Kalemleri
- Evlilik içinde edinilen mallar ile kişisel mallar ayrıştırılır.
- Miras, bağış ve evlenmeden önce sahip olunan değerler kişisel mal olarak ayrılır.
- Bir mal alınırken kişisel maldan yapılan katkı belgelenirse değer artış payı gündeme gelir.
- Kredi ile alınan taşınmazlarda ödeme tarihleri ve kaynağı ayrı ayrı incelenir.
- Rejimin sona erdiği tarihteki değil, tasfiye anındaki sürüm değeri esas alınır.
Anlaşma Yolunu Seçmeden Önce
Protokolle çözüm, çekişmeli sürecin yıllara yayılmasını önlediği için çoğu aile bakımından tercih edilir. Ancak imzadan önce her iki tarafın malvarlığı dökümünün çıkarılması gerekir; tapu, araç, banka ve şirket pay kayıtları görülmeden yapılan paylaşımda taraflardan biri sonradan ciddi bir kayıpla karşılaşır. Hazırlık tamamlanmadan duruşma günü beklenmemelidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her ailenin malvarlığı yapısı farklıdır. Protokolü imzalamadan önce metni bir aile hukuku avukatına okutmanız, sonradan telafisi güç sonuçları önler.