Boşanma dosyası bittikten sonra en çok geri dönülen konu, kararın kendisi değil kişisel ilişkinin fiilen kurulamamasıdır. Bu aşamada sorulması gereken soru şudur: elimdeki sorun kararın uygulanmaması mı, yoksa kararın artık uygulanabilir olmaması mı? İki durum farklı birimlere gider ve karıştırıldıklarında aylar kaybedilir. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun bu ayrımın çerçevesini çizer.
Protokolü Uygulanabilir Yazmak
Uygulamadaki sorunların büyük kısmı, protokol metninin ölçülemez olmasından doğar. Aşağıdaki unsurlar belirsiz bırakıldığında ihlal iddiası da ispatlanamaz hale gelir:
- Teslim ve iade saatinin dakika olarak yazılması; sadece gün belirtmek yetersizdir.
- Teslim yerinin adresle tanımlanması ve teslimi kimin yapacağının belirtilmesi.
- Yarıyıl, yaz tatili ve dini bayramların yıllara göre dönüşümlü biçimde düzenlenmesi.
- Çocuğun hastalığı, sınav takvimi veya seyahat gibi olağan engellerde uygulanacak telafi kuralı.
- Uzak mesafe halinde ulaşım masrafının kime ait olacağı ve görüntülü görüşme yöntemi.
İhlal Halinde Muhatap Değişti
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi, yapılan düzenleme değişikliği ile icra dairelerinden alınarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine bırakılmıştır. Dolayısıyla artık icra takibi mantığıyla dosya açmak yerine, teslime ilişkin işlemler için ilgili müdürlüğe başvurulması gerekir. Bu birim çocuğun teslim sürecini uzman eşliğinde yürütür ve zorlama tedbirlerine ilişkin işlemleri de kendi usulünce yürütür. Eski uygulamayı hatırlayarak icra dairesine yapılan başvurular, dosyanın yönlendirilmesi nedeniyle gereksiz zaman kaybettirir.
Değişiklik mi, İnfaz mı?
Çocuğun yaşı ilerlemiş, taraflardan biri şehir değiştirmiş ya da okul düzeni protokolle bağdaşmaz hale gelmişse sorun infazla çözülemez. Bu halde aile mahkemesinden kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi istenir. Ayrım basittir: karar uygulanabilir ama uygulanmıyorsa infaz yolu, karar artık çocuğun yararına hizmet etmiyorsa değişiklik davası gündeme gelir. İkisini aynı dilekçede birbirine karıştırmak, talebin niteliğini belirsizleştirir.
İhlali Belgelemek
Teslim edilmeme iddiasında en güçlü delil, olay anında üretilen kayıttır: teslim yerinde tutulan tutanak, üçüncü kişi tanıklığı, yazılı mesaj trafiği ve varsa kolluk kaydı. Bu kayıtlar hem infaz sürecinde hem de velayetin değiştirilmesi tartışmasında kullanılabilir. Buna karşılık çocuğun tarafların çekişmesine tanık edilmesi, iddia sahibi aleyhine değerlendirilebilecek bir unsura dönüşebilir.
Aktarılan bilgiler genel niteliktedir. Çocuğun yaşı, tarafların yerleşim yerleri ve mevcut kararın metni izlenecek yolu değiştirdiğinden, adım atmadan önce dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi uygun olur.