Velayet ve kişisel ilişki konusunda karar almak sürecin yarısıdır; ikinci yarısı, o kararın fiilen uygulanabilmesidir. TMK ve HMK çerçevesinde kurulan hüküm, uygulamaya elverişli biçimde yazılmadığında ya da başvuru yanlış mercie yapıldığında, elde edilen sonuç kâğıt üzerinde kalır. Aşağıdaki liste, icra edilebilirlik sorununu kararın yazımından başlatarak ele alır.
Hükmün Sözü Uygulanabilir mi?
Bir kararın uygulanabilmesi için kimin, kimi, nerede, hangi gün ve saatte teslim alacağının tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılması gerekir. Uygun görülen zamanlarda görüşme gibi ifadeler, taraflar arasında iyi niyet varken sorun çıkarmaz; anlaşmazlık halinde ise uygulanamaz. Dini bayramlar, yarıyıl tatili ve yaz dönemi için ayrı düzenleme yapılmamışsa her yıl yeni bir tartışma doğar. Teslim yeri olarak tarafsız bir nokta belirlenmesi, karşılaşmaların gerginleşmesini önler.
Çocuk Teslimi Artık İcra Dairesinin İşi Değil
Uzun yıllar boyunca çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamlar icra daireleri eliyle yerine getiriliyordu. Bu uygulama değişmiş; söz konusu ilamların yerine getirilmesi adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri bünyesinde yürütülür hale gelmiştir. Alışkanlıkla icra dairesine yapılan başvurular bu nedenle sonuçsuz kalmakta, aile ise haftalarca süren bir gecikme yaşamaktadır. Başvuru öncesinde ilgili müdürlüğün bulunduğu adliye ve istenen belgeler teyit edilmelidir.
Uygulama Aşamasında Sık Görülen Tıkanmalar
- Çocuğun teslime direnmesi halinde sürecin uzman görüşüyle desteklenmesi gerekebilir.
- Teslim yükümlüsünün adres değiştirmesi, sürecin baştan kurulmasına yol açar.
- Okul ve sağlık takvimiyle çakışan düzenlemeler fiilen uygulanamaz hale gelir.
- Ortak velayet ya da 4787 sayılı Kanun kapsamındaki aile mahkemesi tedbirleri devredeyse, taleplerin hangi dosyada ileri sürüleceği ayrıca belirlenmelidir.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- İlam kesinleşmiş mi, yoksa geçici tedbire mi dayanılıyor?
- Kararda gün, saat, teslim yeri ve teslim edecek kişi açık yazılmış mı?
- Başvuru, doğru adliyedeki yetkili birime yapılıyor mu?
- Yerine getirilmeyen her teslim, tutanak veya yazılı bildirimle kayıt altına alındı mı?
- Yurt dışı unsuru varsa tanıma ve tenfiz gerekliliği önceden değerlendirildi mi?
Kaydın Değeri
Kişisel ilişkinin sürekli engellendiği iddiası, ancak düzenli tutulmuş kayıtla anlam kazanır. Her başarısız teslim girişiminin tarihi, saati, tanığı ve varsa görevli tutanağı bir arada saklanmalıdır. Bu kayıtlar hem velayetin değiştirilmesi talebinde hem de sonraki aşamalarda dosyanın omurgasını oluşturur; sonradan hatırlamaya dayalı beyanlar aynı ağırlığı taşımaz.
Burada anlatılanlar genel bilgilendirme amacı taşır. Çocuğun yaşı, ailenin koşulları ve kararın içeriği değiştikçe izlenecek yol farklılaşır; somut durumunuz için aile hukuku alanında çalışan bir hukukçudan görüş almanız uygun olur.