Nafaka taleplerinde tartışma çoğu zaman hukuki değil, fiilîdir: tarafların gerçek geliri, giderleri ve ihtiyaç düzeyi. Bu nedenle dosyanın kaderini dilekçenin uzunluğu değil, delil kurgusunun düzeni belirler. Aşağıdaki çerçeve, TMK ve HMK ile 4787 sayılı Kanun kapsamındaki aile mahkemesi uygulaması ekseninde hazırlanmıştır.
Talebi türüne göre ayırın
Tedbir nafakası dava süresince geçerlidir ve talep olmasa dahi çocuk yönünden değerlendirilebilir. İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım için, yoksulluk nafakası boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş için, yardım nafakası ise altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında gündeme gelir. Her birinin şartı ve ispat konusu farklıdır; tek bir gerekçeyle hepsini istemek talebi zayıflatır.
Gelirin ispatı: kayıtlı ve kayıtsız gelir
- SGK hizmet dökümü, ücret bordroları ve işveren yazısı
- Vergi kayıtları, ticari faaliyet ve ortaklık bilgileri
- Tapu, araç ve banka hesap araştırması
- Kayıt dışı gelir iddiası varsa yaşam düzeyini gösteren harcama kayıtları
Kayıt dışı gelirde doğrudan belge bulunmadığından, yaşam standardını gösteren dolaylı deliller ve tanık beyanları birlikte kullanılır. Bu delillerin birbirini destekleyecek şekilde sıralanması, tek başına sunulmasından çok daha etkilidir.
Çocuğun ihtiyacını somutlaştırmak
İştirak nafakasında talebin ölçülebilir olması gerekir. Okul ve servis ücreti, kurs giderleri, sağlık harcamaları ve kira payı gibi kalemler ayrı ayrı gösterilip belgeye bağlandığında, mahkemenin takdiri somut bir tabana oturur. Yıllık artış oranının baştan istenmesi de sonradan açılacak uyarlama davası ihtiyacını azaltır.
Usulü zedeleyen davranışlar
Hukuka aykırı yolla elde edilen ses veya görüntü kayıtlarının dosyaya sunulması yalnızca dikkate alınmamakla kalmaz, ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Tanık listesinin süresinde verilmemesi, delil avansının yatırılmaması ve ıslah imkânının zamanında kullanılmaması da sık rastlanan kayıplardır.
Kararın sonrasını planlayın
Nafaka miktarı değişen koşullara göre artırılabilir veya azaltılabilir; ödenmemesi hâlinde icra takibi ve ayrıca kanunda öngörülen yaptırım yolu gündeme gelir. Bu nedenle karar elde edildikten sonra ödeme takibinin nasıl yürütüleceği ve hangi belgelerin saklanacağı baştan belirlenmelidir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Nafaka takdirinde tarafların ekonomik ve sosyal durumu belirleyici olduğundan, dosyanızın özel koşulları için hukuki değerlendirme almanız uygun olacaktır.