Aile hukuku dosyalarında kararın verilmesi çoğu zaman sürecin sonu değildir; asıl sorun, kişisel ilişki düzenlemesinin uygulamada işleyip işlemediğidir. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde bu alanda en sık karşılaşılan sıkıntı, protokolün ya da hüküm fıkrasının infaza elverişli açıklıkta yazılmamış olmasıdır.
Ölçülebilir Bir Kişisel İlişki Metni Nasıl Yazılır?
Uygulanabilir bir düzenleme, tartışmaya yer bırakmayacak ayrıntıda olmalıdır. Gün ve saat aralıkları, teslim ve teslim alma yeri, kimin refakatinde gerçekleşeceği, dinî ve resmî tatiller ile yaz dönemi ayrı ayrı gösterilmelidir. Yalnızca ayda bir görüşme gibi genel ifadeler, her ay yeniden tartışma doğurur ve icra aşamasında uygulanamaz hâle gelir.
Anlaşmalı Süreçte Protokol Boşlukları
- Nafakanın artış ölçütünün hiç belirlenmemesi
- Ödeme günü ve ödeme kanalının yazılmaması
- Eğitim, sağlık ve olağanüstü giderlerin kimde olduğunun belirsiz kalması
- Yurt dışına çıkış ve pasaport işlemlerinde izin usulünün düzenlenmemesi
- Tarafların adres değişikliğini bildirme yükümlülüğünün atlanması
Protokolde açık bırakılan her başlık, ileride yeni bir dava konusu hâline gelir. Bu nedenle metin, uyuşmazlık çıkacak noktalar öngörülerek yazılmalıdır.
Çocuğun Üstün Yararı ve Yaşa Göre Uyarlama
Kişisel ilişkinin sıklığı ve süresi, çocuğun yaşına, okul düzenine ve alışkanlıklarına göre değerlendirilir. Küçük yaş grubunda kısa ve sık görüşme, ileri yaşta ise yatılı ve daha uzun dönemler gündeme gelebilir. Uzman görüşü alınan dosyalarda rapordaki gözlemler belirleyici olduğu için, taraflar süreci çatışma ekseninden çıkarıp çocuğun rutinini önceleyen bir dille yürütmelidir.
Kararın Uygulanmaması Hâlinde Yol
Teslim yükümlülüğüne uyulmadığında izlenecek yol, kararın icra edilebilirliğine bağlıdır. Bu nedenle hüküm fıkrasının açık olması ve teslim koşullarının belirli olması gerekir. Uygulamada her teslim girişiminin tarih ve tanıkla kayda geçirilmesi, sonraki başvurularda tek somut dayanak olur. Karşılıklı suçlamaların yazışmalara taşınmaması, dosyanın lehe okunması bakımından önemlidir.
Koşullar Değiştiğinde Yeniden Düzenleme
Şehir değişikliği, çalışma düzeninin değişmesi, çocuğun okul programının farklılaşması ya da sağlık durumu, mevcut düzenlemenin uyarlanmasını gerektirebilir. Bu talep, kendiliğinden uygulanabilir bir hak değildir; mahkeme kararıyla değiştirilmesi gerekir. Fiilî olarak farklı bir düzene geçilmesi, sonraki uyuşmazlıkta aleyhe yorumlanabilir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her ailenin koşulları ve çocuğun ihtiyaçları farklı olduğundan çözümler de farklılaşır. Protokol imzalamadan ya da mevcut düzenlemenin değiştirilmesini istemeden önce metni bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz uygun olacaktır.