Aile mahkemesinden çıkan kişisel ilişki kararı, kâğıt üzerinde ne kadar ayrıntılı olursa olsun uygulamada tıkanabilir. Tıkanmanın iki tipik sebebi vardır: kararın icra edilebilir açıklıkta yazılmamış olması ve talebin yanlış makama iletilmesi. Bu rehber, kişisel ilişki hükmünü fiilen işler hâle getirmek isteyen taraf için merci ve metin kontrolüne odaklanır.
Hüküm Fıkrası İcra Edilebilir mi?
Bir kişisel ilişki hükmünün uygulanabilmesi için kimin, çocuğu nereden alıp nereye teslim edeceğinin, hangi gün ve saat aralığının geçerli olduğunun, dinî bayram ve tatil dönemlerinin ayrıca düzenlenip düzenlenmediğinin tereddütsüz yazılması gerekir. Sadece uygun görülen zamanlarda ifadesiyle kurulan hükümler, tarafların iyi niyetine bağlı kalır ve ihtilaf çıktığında dayanak oluşturmaz. Bu tür bir belirsizlik varsa, doğrudan zorlayıcı yollara gitmeden önce hükmün açıklığa kavuşturulması ya da değişen koşullara göre yeniden düzenlenmesi talebi düşünülmelidir.
Doğru Makam Hangisi?
Kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilmesi, mevzuat değişikliğiyle icra dairelerinden alınmış ve adalet teşkilatı içindeki adli destek ve mağdur hizmetleri birimlerine bırakılmıştır. Bu nedenle eski alışkanlıkla icra müdürlüğüne yapılan başvurular boşa emek doğurur. Buna karşılık velayetin değiştirilmesi, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi veya tedbir talepleri TMK ve HMK çerçevesinde aile mahkemesinin işidir. 4787 sayılı Kanun ile kurulan aile mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar.
Uygulamaya Geçmeden Önce Kontrol Listesi
- Karar kesinleşti mi, kesinleşme şerhi alındı mı?
- Hüküm fıkrası gün, saat, teslim yeri ve dönemsel istisnalar bakımından tam mı?
- Engellemenin somut kaydı var mı: yazılı bildirim, ileti geçmişi, tutanak, tanık?
- Çocuğun okul, sağlık ve yaş durumunda kararın uygulanmasını etkileyen bir değişiklik oldu mu?
- Talep, kararın icrası mı yoksa kararın değiştirilmesi mi, ikisi karıştırılıyor mu?
Kayıt Tutmanın Değeri
Kişisel ilişki uyuşmazlıklarında ispat çoğunlukla düzenli kayıt tutan tarafın lehine döner. Her teslim gününe ilişkin kısa ve tarafsız bir not, bildirim yazışmalarının bütünlüğü ve çocuğun üstün yararını gözeten bir tutum, hem uygulama biriminde hem de sonraki bir davada belirleyici olur. Buna karşılık karşı tarafı yıpratmaya dönük yazışmalar, aynı dosyada aleyhe delil hâline gelebilir.
Yol Ayrımını Baştan Planlayın
Uygulama girişimi sonuçsuz kalırsa iki ayrı yön ortaya çıkar: kararı zorlayıcı yolları sürdürmek ya da koşulların değiştiğini ileri sürerek yeni bir düzenleme istemek. Bu tercihin çocuğun yaşı, tarafların ikametgâhı ve engellemenin sürekliliği dikkate alınarak yapılması gerekir.
Yukarıdaki başlıklar yön göstermek amacıyla derlenmiştir; her ailenin koşulları ve mahkemenin kurduğu hüküm farklı olduğundan, adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.