Kişisel ilişkiye dair uyuşmazlıklarda kâğıt üzerinde doğru görünen bir düzenleme, uygulamada haftalık çatışmaya dönüşebilir. Fark, çoğu zaman metnin ne kadar takvimlenebilir yazıldığındadır. TMK, HMK ve aile mahkemelerine ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde, protokolün nasıl kurulacağını ve uygulanmadığında izlenecek yolu ele alıyoruz.
Protokol Uygulanabilir Olmalı, Genel Değil
Metinde geçen belirsiz ifadeler, ileride her iki tarafın da kendi lehine yorumlayacağı boşluklar yaratır. Bir düzenlemenin uygulanabilir sayılması için şu unsurları içermesi beklenir:
- Gün, saat ve süre: başlangıç ve bitiş saatleri dâhil
- Teslim ve alım yeri ile teslimi yapacak kişi
- Okul dönemi, yarıyıl ve yaz tatili için ayrı düzenleme
- Resmî ve dinî bayramlar ile doğum günlerinde uygulanacak sıra
- Şehir dışı veya yurt dışı seyahatlerde bilgilendirme ve izin usulü
- İletişim biçimi: telefon veya görüntülü görüşmenin sıklığı ve saat aralığı
Uygulanmayan Kararı Kayda Geçirmek
Kişisel ilişkinin kurulmadığı iddiası, sonradan hatırlanan olaylarla değil, o gün tutulan kayıtla ispatlanır. Teslim saatinde tutulan tutanak, mesajlaşma kayıtları, tanık beyanı ve varsa kolluk kaydı tarih sırasıyla saklanmalıdır. Aynı şekilde, engelin karşı taraftan değil çocuğun sağlık durumundan kaynaklandığı hâllerde rapor ve bildirim kayıtları da aynı önemdedir.
Değişiklik Talebinin Zamanlaması
Çocuğun yaşı, okul düzeni, tarafların iş koşulları veya yerleşim yeri değiştiğinde, mevcut düzenleme fiilen uygulanamaz hâle gelebilir. Bu durumda yapılması gereken, düzenlemeyi kendiliğinden uygulamamak değil, değişiklik talebini gerekçeleriyle ileri sürmektir. Fiilî uygulama ile karar arasındaki fark uzadıkça, dosyada iyi niyet tartışması ağırlık kazanır.
Anlaşma mı Dava mı: Ölçüt Çocuğun Yararı
- Uyuşmazlık gerçekten takvim üzerinde mi, yoksa taraflar arasındaki güven sorunundan mı doğuyor?
- Uzman görüşü alınması, tarafların üzerinde uzlaşamadığı noktayı netleştirir mi?
- Anlaşma sağlanırsa metin, ihlâl hâlinde nasıl işletileceğini de düzenliyor mu?
- Yargılama süresi boyunca geçici bir düzenlemeye ihtiyaç var mı?
İcra Aşamasına Geçmeden Önce
Kararın zorla yerine getirilmesi süreci, çocuk üzerinde ayrı bir yük oluşturur. Bu nedenle icra yoluna gitmeden önce, uygulanamamanın nedeninin metindeki bir belirsizlikten kaynaklanıp kaynaklanmadığı gözden geçirilmeli; sorun metinde ise önce metnin düzeltilmesi hedeflenmelidir.
Yukarıdaki başlıklar genel bir çerçeve sunar; her ailenin koşulları ve çocuğun ihtiyaçları farklıdır. Protokolü imzalamadan ya da değişiklik talebinde bulunmadan önce hukuki görüş alınması yerinde olur.