Boşanmanın kesinleşmesinden sonra çoğu tartışma bitmez, yer değiştirir: sıra edinilen malların paylaşımına gelir. Mal rejimi tasfiyesinde sonucu belirleyen şey duygusal anlatı değil, malın hangi tarihte, hangi kaynakla edinildiğinin belgelenmesidir. TMK ve HMK çerçevesinde bu rehber, tasfiye dosyasının belge omurgasını ve anlaşma-dava tercihini ele alıyor.
Önce Rejimin Türü ve Zaman Aralığı
Evliliğin hangi tarihte kurulduğu, taraflar arasında bir mal rejimi sözleşmesi bulunup bulunmadığı ve rejimin sona erdiği anın hangi tarih olduğu belirlenmeden hesap yapılamaz. Rejim, kural olarak boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayılır; bu tarihten sonraki edinimler farklı değerlendirilir. Bu nedenle dosyanın başına bir zaman ekseni çizilmesi, sonraki tüm belge çalışmasını kolaylaştırır.
Mal Listesi ve Kaynak Eşleştirmesi
- Taşınmazlar için tapu kayıtları ve edinim tarihindeki devir belgeleri
- Araçlar için trafik tescil kayıtları ve satış sözleşmeleri
- Banka hesapları, yatırım hesapları ve bireysel emeklilik birikimlerinin döküm kayıtları
- Şirket payları için ortaklık yapısı ve pay devri belgeleri
- Kullanılan kredilere ilişkin sözleşmeler ve ödeme planları
Her malın karşısına, o malın hangi kaynaktan finanse edildiği yazılmalıdır. Kişisel maldan gelen bedelle alınan bir mal ile ücret gelirinden alınan mal, tasfiyede aynı sonucu doğurmaz.
Katkı, Katılma ve Değer Artışı Ayrımı
Uygulamada en çok karışan konu, talebin hangi başlıkla ileri sürüldüğüdür. Diğer eşin malına yapılan katkı ile edinilmiş mallara katılma talebi aynı şey değildir; hesap yöntemleri ve dayandıkları belgeler de ayrışır. Talep yanlış nitelendirildiğinde, dosya esastan incelense bile beklenen sonuç alınamaz. Bu nedenle dilekçede talebin dayandığı hukuki temel açıkça belirtilmeli, alternatif talepler ayrı kalemler hâlinde yazılmalıdır.
Değer Kaçırma İhtimaline Karşı Tedbir
Tasfiye süreci uzarken malların üçüncü kişilere devredilmesi, kararı uygulanamaz kılabilir. Taşınmazlar üzerine tedbir ve şirket paylarına ilişkin koruma talepleri, dava dilekçesiyle birlikte ve somut gerekçeyle sunulmalıdır. Boşanma davasının açılmasından kısa süre önce yapılan devirler ayrıca incelenmeye değerdir; bu devirlerin tarih ve bedel bilgileri tapu kaydından çıkarılmalıdır.
Protokol Masası mı, Mahkeme mi
Anlaşmalı boşanma protokolüne mal rejimine ilişkin hüküm konulup konulmadığı, sonraki tasfiye talebinin akıbetini doğrudan etkiler. Genel bir feragat ifadesi, sonradan açılacak davanın önünü kapatabilir. Protokolde hangi malların paylaşıldığı tek tek sayılmalı, sayılmayanlar bakımından hakların saklı tutulduğu açıkça yazılmalıdır. Anlaşma seçeneği tartılırken, uzun bir bilirkişi incelemesinin getireceği zaman ve masraf da hesaba katılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme içindir; her evliliğin mal varlığı yapısı kendine özgüdür. Protokol imzalanmadan önce metnin hukuki denetimden geçirilmesi, ileride doğacak uyuşmazlıkları önler.