Boşanma davası devam ederken mal paylaşımı için ayrı bir dava açılıp açılamayacağı, aile hukukunda en çok sorulan sorulardan biridir. Cevap, tasfiye talebinin ne zaman olgunlaştığına ve hangi mahkemenin yetkili olduğuna bağlıdır. Erken açılan dava beklemede kalır, geç açılan dava ise delil kaybı ve zamanaşımı tartışması doğurur.
Tasfiye Talebi Ne Zaman Olgunlaşır
Mal rejiminin tasfiyesi, rejimin sona ermesine bağlıdır. Boşanma hâlinde rejim, davanın açıldığı tarih esas alınarak sona ermiş sayılır; ancak tasfiyeye ilişkin hüküm kurulabilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. Bu nedenle tasfiye davası boşanma derdestken açılabilir, fakat mahkeme boşanma dosyasını bekletici mesele yapar. Bu ihtimali baştan öngörmek, delillerin toplanması için zaman kazandırır.
Yetki: Boşanmaya Karar Veren Mahkeme
Mal rejiminin tasfiyesinde yetkili mahkeme, mal rejiminin sona erme sebebine göre belirlenir. Boşanma veya evliliğin iptali hâlinde bu davaya bakan mahkeme, eşlerden birinin ölümü hâlinde ise ölenin son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Diğer hâllerde davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi gündeme gelir. Görev bakımından ise aile mahkemesi yetkilidir; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla dosyaya bakar.
Talebin Türünü Ayırmak
- Katılma alacağı, edinilmiş mallar üzerindeki artık değere yönelik para alacağıdır.
- Değer artış payı, bir eşin diğerinin malına yaptığı katkının karşılığıdır ve ayrı bir hesaba dayanır.
- Kişisel malın aynen iadesi talebi ile alacak talebi farklı sonuçlar doğurur.
- Katkı payı alacağı, önceki mal rejimi dönemine ilişkin olabileceğinden evlilik tarihine göre değerlendirilir.
Bu kalemler tek bir dilekçede toplansa dahi hukuki dayanakları ve ispat yükleri farklıdır; ayrım yapılmadan yazılan talepler bilirkişi aşamasında karışıklığa yol açar.
Zamanlama ve Delil Kaybı Riski
Boşanma kesinleştikten sonra geçen her ay, banka kayıtlarına ve şirket belgelerine ulaşmayı zorlaştırır. Tasfiye alacağının tabi olduğu süre bakımından uygulamada tartışma bulunduğundan, talebin gecikmeden ileri sürülmesi en güvenli yoldur. Rejimin sona erdiği tarihten sonra yapılan devirler için tasarrufun iptali ya da muvazaa iddiaları ayrı bir hukuki zemin gerektirir.
Dosyayı Hazırlarken
Tapu kayıtları, araç tescil bilgileri, banka hesap dökümleri, kredi ödeme planları, şirket pay kayıtları ve evlilik tarihinden önceki malvarlığını gösteren belgeler tek bir tabloda toplanmalıdır. Her malın edinme tarihi ve edinme kaynağı ayrı sütunda gösterildiğinde, kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımı çok daha net yapılabilir. Malların devrini önlemek için tedbir talebi ayrıca ve gerekçeli biçimde ileri sürülmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla sunulmuştur; her evlilikte malvarlığının yapısı ve edinme tarihleri farklıdır. Tasfiye talebinde bulunmadan önce belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız, hesaplama hatalarının önüne geçer.