Evlilik birliği sona ererken en çok tartışılan konu, malvarlığının tasfiyesidir. Ancak tasfiye davası çoğu zaman uzun sürer ve bu süre içinde taşınmaz devredilebilir, hesap boşaltılabilir ya da şirket payı el değiştirebilir. Geçici tedbir tam bu boşluğu kapatmak içindir; fakat tedbirin hangi dosyada, hangi mahkemeden ve nasıl istendiği sonucu belirler.
Tedbir Talebi Hangi Dosyada İleri Sürülür?
Uygulamadaki en yaygın karışıklık, boşanma dosyası ile mal rejimi tasfiyesi dosyasının aynı şeymiş gibi ele alınmasıdır. Boşanma davası sırasında TMK kapsamında birliğe ilişkin geçici önlemler alınabilir; buna karşılık mal rejiminin tasfiyesi kural olarak boşanma hükmü kesinleşmeden karara bağlanmaz. Bu ayrım, tedbir talebinin hangi dosyaya sunulacağını belirler. Yanlış dosyada ileri sürülen talep, mahkemenin görev alanı dışında kaldığı gerekçesiyle değerlendirilmeyebilir.
Görev ve Yetki
Aile hukukundan doğan bu uyuşmazlıklarda 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemeleri görevlidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla görev yapar. Yer yönünden yetki ise talebin dayandığı hukuki temele göre değişir: boşanmaya bağlı taleplerde TMK'nın boşanma davası için öngördüğü yetki kuralı, bağımsız tasfiye taleplerinde ise mal rejimi hükümlerindeki ve HMK'daki kurallar birlikte değerlendirilir. Tedbire konu taşınmazın başka ilde bulunması, tek başına yetkiyi o ile taşımaz.
Tedbirin Konusu Somut Olmalıdır
- Taşınmazlar bakımından tapu kaydına şerh konulması talebi
- Banka hesapları için sınırlı ve tanımlı bir kısıtlama
- Şirket paylarının devrinin önlenmesine yönelik talep
- Araç ve diğer tescile tabi malvarlığı için kayıt üzerinde önlem
- Talebin dayandığı malvarlığının edinilmiş mal olduğuna dair somut gösterge
Usule Aykırı Tedbir Talebinin Sonuçları
Geçici tedbir, HMK çerçevesinde yaklaşık ispat ölçüsüne dayanır. Hangi malvarlığının, hangi gerekçeyle ve hangi ölçüde kısıtlanmak istendiği belirtilmeden yapılan genel talepler reddedilir. Tedbir kararı verildiğinde ise teminat, kararın uygulanması için gereken işlemler ve karşı tarafın itiraz hakkı ayrı ayrı takip edilmelidir. Kararın gereğinin süresi içinde yerine getirilmemesi, tedbirin kendiliğinden etkisiz kalmasına yol açabilir.
Belge Toplama Sırası
Tedbir talebinin gücü, ekindeki belgelere bağlıdır. Tapu kayıtları, banka hareketleri, ticaret sicil bilgileri ve varsa devir hazırlığını gösteren yazışmalar talep tarihinden önce toplanmalıdır. Talep sunulduktan sonra yapılan belge arayışı, çoğu zaman kararın gecikmesine ve devrin tamamlanmasına neden olur.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Mal rejiminin türü, evlilik tarihi ve malvarlığının niteliği sonucu değiştirdiğinden, talepte bulunmadan önce dosyanın ayrıntılı biçimde bir hukukçuyla incelenmesi önerilir.