Boşanmanın sonuçlandığı dosyalarda asıl mücadele çoğu zaman sonra başlar: edinilmiş mallara katılma alacağının hesaplanması. Türk Medeni Kanunu bu alacağı ayrı bir dava olarak düzenler; Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise yetki ve ispat kurallarını belirler. Hangi aile mahkemesinin yetkili olduğu ve alacağın hangi belgeyle ispatlanacağı, sonucu doğrudan belirleyen iki başlıktır.
Yetkinin Üç Farklı Hâli
Mal rejiminin tasfiyesinde yetki, rejimin sona erme sebebine göre değişir. Boşanma nedeniyle sona ermişse, boşanma davasına bakan mahkeme yetkilidir. Eşlerden birinin ölümüyle sona ermişse ölenin son yerleşim yeri mahkemesi devreye girer. Diğer hâllerde ise davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Bu ayrımın atlanması, dosyanın başka bir ile gönderilmesine ve yıllar süren bir gecikmeye yol açabilir. Görev bakımından davalara aile mahkemesi bakar.
Zamanlama: Boşanma Kesinleşmeden Karar Verilemez
Katılma alacağı davası boşanma davasıyla birlikte açılabilir; ancak boşanma hükmü kesinleşmeden bu talep hakkında karar verilemez, dosya bekletilir. Bu nedenle uygulamada tercih edilen yöntem, boşanma dosyası devam ederken tasfiye davasını açıp delilleri toplatmaya başlamaktır. Ayrıca alacak, boşanma davasının açıldığı tarih esas alınarak hesaplanır; bu tarihten sonraki kazanımlar hesaba dâhil edilmez.
Delil Planı: Kim Neyi İspat Eder?
- Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür; ispatlanamayan mal edinilmiş sayılır.
- Miras veya bağış yoluyla gelen değerlerin kişisel mal olduğu, veraset belgesi ve banka dekontlarının zinciriyle gösterilmelidir.
- Kişisel maldan yapılan katkının izlenebilmesi için para akışının kesintisiz belgelenmesi gerekir; nakit ödemeler bu zinciri kırar.
- Tapu, araç kaydı, banka hesap dökümleri ve bireysel emeklilik kayıtlarının mahkeme aracılığıyla celbi talep edilmelidir.
Anlaşma Protokolünün Gizli Riski
Anlaşmalı boşanma protokollerinde yer alan geniş ifadeler, tasfiye alacağından da feragat edildiği biçiminde yorumlanabilir. Protokolde mal rejimi tasfiyesine ilişkin talep hakkının saklı tutulup tutulmadığı, dava açmadan önce dikkatle okunmalıdır. Anlaşma yolu tercih edilecekse, hangi malvarlığı kaleminin hangi bedelle karşılandığı tek tek yazılmalı; genel ibra cümleleriyle yetinilmemelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Evlilik tarihi, rejimin türü ve malvarlığının yapısı sonucu değiştirdiğinden, dosyanızın belgelerle birlikte ayrıca değerlendirilmesi gerekir.