Boşanma sonrası en çok ihtilaf üreten başlık, çocukla kişisel ilişkinin nasıl kurulacağıdır. Tarafların hazırladığı protokol metni ne kadar ayrıntılıysa, sonraki uyuşmazlık o kadar azalır. Buna karşılık uygulamada protokoller çoğu zaman genel ifadelerle yazılmakta, bu da hem infaz aşamasında hem de değişiklik taleplerinde merci tartışmasına yol açmaktadır.
Protokolde Belirsizlik Nerede Başlar
Kişisel ilişki düzenlemesi, takvime çevrilebilir olmadığı sürece işlevsizdir. Metinde yer alması gereken asgari unsurlar şunlardır:
- Teslim ve iade saatleri ile teslim yeri
- Yarıyıl, yaz tatili ve resmî tatillerin ayrı ayrı düzenlenmesi
- Doğum günü ve bayram günlerinde dönüşümlü sıra
- Ulaşım masrafının kimin üzerinde olduğu
- Uzaktan görüşmenin gün ve saat aralığı
Bu başlıklardan biri boş bırakıldığında, taraflar arasındaki her hafta yeni bir tartışma konusu doğabilir.
Görev ve Yetki: Aile Mahkemesi Ekseni
Kişisel ilişkinin kurulması, değiştirilmesi veya kaldırılmasına ilişkin talepler 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemelerinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetki bakımından TMK ve HMK ölçütleri birlikte değerlendirilir; velayet ve kişisel ilişki taleplerinde çocuğun yerleşim yerinin belirleyici olduğu hâller ile davalının yerleşim yeri ölçütü karıştırılmamalıdır. Taşınma sonrası açılan değişiklik davalarında yetki itirazı sık gündeme geldiğinden, dava açılmadan önce güncel adres kaydı teyit edilmelidir.
Karar Var, Uygulanmıyorsa
Kişisel ilişkiye dair ilamın yerine getirilmesi artık klasik icra takibi mantığıyla yürümemektedir. Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilamların yerine getirilmesi, icra dairelerinden alınarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine bırakılmıştır. Bu nedenle uygulamada karşılaşılan aksaklıkta başvurulacak makam, eski uygulamadan farklıdır ve dilekçenin buna göre hazırlanması gerekir.
Anlaşma ile Dava Arasındaki Tercih
Protokol üzerinde anlaşmak, çoğu dosyada hem çocuğun yararına hem de sürecin kısalması bakımından tercih edilir. Ancak anlaşma metni belirsizse, uyuşmazlık kapanmaz yalnızca ertelenir. Bu nedenle tercih, anlaşmanın kendisinden çok metnin uygulanabilirliği üzerinden yapılmalıdır. Karşı tarafın düzenlemeye sistematik olarak uymadığı hâllerde ise değişiklik davası açmak, tekrar tekrar aynı tartışmayı yaşamaktan daha sağlıklıdır.
Son Söz
Yukarıdaki bilgiler yön göstermek amacıyla derlenmiştir. Çocuğun yaşı, tarafların bulunduğu şehirler ve mevcut ilamın içeriği tabloyu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü bir değerlendirme yapılması gerekir.