Boşanma sürecinde hazırlanan velayet düzenlemeleri, taraflar arasında imzalanmış olsa bile kendiliğinden bağlayıcı hâle gelmez. Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun birlikte değerlendirildiğinde, protokolün hukuki değeri hâkim denetimine bağlıdır. Aşağıda hangi mahkemeye başvurulacağı ve anlaşma ile çekişmeli yol arasındaki tercih ele alınmaktadır.
Protokol Neden Tek Başına Yeterli Değil
Velayet, tarafların serbestçe pazarlık edebileceği bir alacak kalemi değildir; çocuğun menfaati ölçütü kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle hâkim, protokoldeki velayet ve kişisel ilişki düzenlemesini uygun görmezse değişiklik önerir ya da anlaşmayı onaylamaz. İmzalanmış metnin duruşmada aynen kabul edileceği varsayımı, en sık karşılaşılan hayal kırıklığı sebebidir.
Hangi Aile Mahkemesi
Anlaşmalı boşanmada yetki, eşlerin yerleşim yeri ve son dönemde birlikte oturdukları yer üzerinden belirlenir. Velayetin sonradan değiştirilmesi talep ediliyorsa, çocuğun fiilen yaşadığı yer ön plana çıkar ve dosya farklı bir yer mahkemesine taşınabilir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar; dilekçe başlığının buna göre yazılması usul ekonomisi sağlar. Taraflardan birinin yurt dışında yerleşik olduğu hâllerde yetki ve tebligat planı birlikte kurulmalıdır.
Çocuğun Menfaatini Protokole Yazmak
- Kişisel ilişkinin gün, saat ve teslim yeri düzeyinde belirlenmesi; tatil ve özel gün planının ayrıca yazılması
- Eğitim, sağlık ve seyahat kararlarında hangi konularda ortak irade arandığının açıkça gösterilmesi
- Nafaka artış ölçütünün ölçülebilir bir kritere bağlanması
- Çocuğun yaşı ve okul düzeninin fiilen uygulanabilir bir takvimle uyumlu olması
Anlaşma ile Çekişmeli Yol Arasındaki Karar
Anlaşmalı yol, süreci kısaltması ve çocuğu çatışmanın dışında tutması nedeniyle çoğu dosyada tercih edilir. Buna karşılık taraflardan biri protokolü fiilen uygulamıyorsa, uzlaşma görüntüsü sorunu ertelemekten öte işe yaramaz ve velayetin değiştirilmesi ya da icra yoluyla kişisel ilişkinin tesisi gündeme gelir. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce ihlal senaryosu düşünülmeli ve uygulanabilirlik ölçütü metne yansıtılmalıdır.
Bilgilendirme
Aile hukuku dosyalarında çocuğun somut durumu her değerlendirmenin merkezindedir. Yukarıdaki genel açıklamalar, kendi dosyanızdaki koşullar için hukuki danışma alınmasının yerini almaz.