Anlaşmalı boşanma protokolleri çoğu zaman kısa tutulur ve mal rejimi tasfiyesi tek bir cümleyle geçiştirilir. Oysa bu tek cümle, yıllar sonra ileri sürülecek katılma alacağının tamamını ortadan kaldırabilir. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen bu rehber, protokol imzalanmadan önce yapılması gereken kontrolleri ve talebin hangi mercie yöneltileceğini ele alır.
Feragat Cümlesinin Bedeli
Protokollerde sıkça yer alan ve tarafların birbirinden hiçbir talebi bulunmadığını belirten genel ibare, uygulamada geniş yorumlanabilmektedir. Bu ibarenin yalnızca nafaka ve tazminatı mı kapsadığı, yoksa mal rejiminden doğan alacakları da içerip içermediği tartışma konusu olur. Riski azaltmanın yolu, protokolde neyin kapsam içinde neyin dışında olduğunu ayrı başlıklar hâlinde ve tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazmaktır. Tasfiye sonraya bırakılıyorsa, bunun protokolde açıkça saklı tutulması gerekir.
Tasfiyede Hesaba Katılacak Kalemler
- Edinilmiş mal ile kişisel mal ayrımı ve her bir malın hangi kaynaktan alındığı.
- Miras veya bağış yoluyla gelen değerlerin durumu.
- Bir eşin diğerine ait mala katkısından doğan değer artış payı.
- Evlilik birliği içinde alınan ve kredisi devam eden taşınmazlarda ödeme dönemlerinin ayrıştırılması.
- Şirket payları, bireysel emeklilik birikimleri ve araç kayıtları.
- Rejimin sona erdiği an ile değerlendirme anı arasındaki değer farkı.
Bu kalemler belirlenmeden imzalanan bir protokolde taraf, çoğu zaman neyden vazgeçtiğini bilmeden vazgeçmiş olur.
Görev ve Zamanlama
Aile hukukundan doğan uyuşmazlıklar aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Katılma alacağı talebinin genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesinde açılması, görev yönünden reddedilmesine yol açar. Zamanlama bakımından ise tasfiye talebi boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilse de, boşanma hükmü kesinleşmeden bu talep hakkında karar verilemez. Bu nedenle iki dosyanın takvimi birbirine bağlanmalıdır.
Protokol İmzası Öncesi Denetim Listesi
- Her iki eşin adına kayıtlı taşınmaz, araç, banka hesabı ve şirket payları için güncel kayıt alındı mı?
- Protokolde nafaka, maddi ve manevi tazminat ile mal rejimi başlıkları ayrı ayrı düzenlendi mi?
- Devri kararlaştırılan taşınmaz için devir tarihi, masrafların kime ait olacağı ve gecikme hâlinde ne olacağı yazıldı mı?
- Çocuklara ilişkin düzenlemeler mali kalemlerden bağımsız olarak kurgulandı mı?
- Protokolün her sayfası imzalandı ve mahkemeye sunulan nüsha ile taraflardaki nüsha aynı mı?
Talep İcraya mı Mahkemeye mi
Kesinleşen boşanma kararına eklenen protokol, içeriği yeterince belirli ise icra yoluyla takibe konu edilebilir. Buna karşılık hesaplanması gereken bir katılma alacağı söz konusuysa, önce mahkemeden alınacak bir hükme ihtiyaç vardır. Doğrudan icra takibine geçilmesi, borcun belirli olmadığı gerekçesiyle itirazla karşılaşabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Protokol metni bir kez imzalandıktan sonra geri dönüşü güç olduğundan, imza öncesinde mali kalemlerin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi önerilir.