Evlilik sona ererken malların paylaşımı, çekişmeli bir davaya dönüşmeden önce çoğu zaman bir protokol ile çözülmeye çalışılır. Bu yazı, mal rejiminin tasfiyesinde protokol hazırlığının usul planını ve edinilmiş malı belgeleyememekten doğan delil eksikliği riskini ele alır.
Rejim Türünü ve Kapsamı Belirlemek
TMK'da yasal mal rejimi, edinilmiş mallara katılmadır. Protokol hazırlanmadan önce hangi malların edinilmiş, hangilerinin kişisel mal sayılacağı ayrıştırılmalıdır. Evlenmeden önce sahip olunan ya da miras yoluyla gelen değerler kural olarak kişisel mal kabul edilirken, evlilik içinde emekle edinilenler paylaşıma tabidir. Bu ayrım yapılmadan imzalanan protokol, ileride hak kaybına yol açabilir.
Protokolün Bağlayıcılığı ve Sınırları
Tarafların malların paylaşımına ilişkin anlaşması geçerli olmakla birlikte, boşanmanın mali sonuçlarına dair protokolün hâkim onayıyla hüküm ifade ettiği hususlar vardır. Bu nedenle protokolde nafaka, tazminat ve mal paylaşımı kalemlerinin birbirinden net biçimde ayrılması, hangi hükmün hangi denetime tabi olduğunu belirginleştirir.
Malın Değerini ve Edinim Tarihini Belgelemek
Tasfiyede en sık yaşanan sorun, bir malın ne zaman ve hangi kaynakla edinildiğinin ispat edilememesidir. Tapu, banka dekontu, kredi sözleşmesi gibi belgeler, malın edinilmiş mi kişisel mi olduğunu ortaya koyar. Bu kayıtlar toplanmadan yürütülen bir paylaşım, taraflardan birinin katkısını görünmez kılabilir.
Hazırlık Adımları
- Mevcut mal varlığı dökümü çıkarılır, edinim tarihleriyle eşleştirilir.
- Kişisel mal ve edinilmiş mal ayrımı belgelerle yapılır.
- Değer tespiti için gerekli kayıtlar ve gerekiyorsa uzman görüşü hazırlanır.
- Protokol kalemleri, onaya tabi olan ve olmayan biçimde ayrı düzenlenir.
Kapanış
Mal rejimi tasfiyesinde anlaşma yolunun sağlıklı işlemesi, malların kaynağını gösteren belge düzenine bağlıdır. Her evliliğin mal yapısı ve katkı geçmişi farklı olduğundan, burada anlatılanlar genel bir çerçevedir. Bir protokol imzalamadan önce, kişisel-edinilmiş mal ayrımını somut belgelerle netleştirmeniz yerinde olur.