Nafakaya ilişkin bir karar elde etmek sürecin yalnızca ilk yarısıdır. İkinci yarısı, o kararın fiilen tahsil edilebilir hale getirilmesidir. TMK, HMK ve 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun çerçevesinde bu rehber, nafaka hükmünün icrasında sık yaşanan tıkanmaları ve usule aykırı işlem nedeniyle doğan hak kayıplarını konu alır.
Hangi nafaka ne zaman icraya konabilir
Tedbir nafakası, dava sürerken verilen ara kararla hüküm altına alınır ve kesinleşmeyi beklemeksizin takibe konulabilmesi bakımından yoksulluk veya iştirak nafakasından ayrılır. Boşanma kararıyla birlikte hükmedilen nafakalarda ise takibe geçmeden önce kararın hangi bölümünün ne zaman icra edilebilir hale geldiği kontrol edilmelidir. Bu ayrım yapılmadan başlatılan takip, borçlunun itirazı üzerine baştan çöker ve alacaklı hem zaman hem masraf kaybeder.
Takip talebinde en çok hata yapılan alanlar
- Birikmiş nafaka ile işleyecek aylık nafakanın talepte ayrı kalemler halinde gösterilmemesi
- Nafakanın başlangıç tarihinin ilamdaki tarihle uyumsuz yazılması
- Artış oranı öngörülmüş kararlarda, artışın hesaplanma biçiminin dökümünün eklenmemesi
- İlamın tebliğ edilmiş suretinin dosyaya konmaması
Bu kalemler hesap hatası gibi görünse de, borçlunun icra mahkemesine yapacağı şikayette takibin kısmen iptaline yol açabilir.
Borçlu tarafında hangi itirazlar dinlenir
İlama dayalı takipte borçlu, alacağın esasına ilişkin savunmaları kural olarak icra dairesinde ileri süremez. Dinlenebilir olan savunmalar sınırlıdır: ödeme, ibra, zamanaşımı gibi ilamdan sonra ortaya çıkan ve belgeye dayanan itirazlar bu kapsamdadır. Nafakanın kaldırılması veya indirilmesi talebi ise takip dosyasında değil, aile mahkemesinde açılacak ayrı bir davanın konusudur. Bu davada verilecek karar geçmişe etkili sonuç doğurmayabileceğinden, yalnızca dava açmakla yetinmeyip icranın geri bırakılması yönünde ayrıca talepte bulunulup bulunulmayacağı değerlendirilmelidir.
Ödememenin yaptırımı ve şikayet süresi
Nafaka hükmüne uymayan borçlu hakkında icra ceza mahkemesinde tazyik hapsi istemli şikayet yolu açıktır. Bu yolda en sık kaybedilen hak, şikayet süresinin kaçırılmasıdır: fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde şikayet edilmesi gerekir. Süre içinde yapılan şikayette de duruşmaya usulüne uygun davet, ödeme emrinin geçerli tebliği ve şikayete konu dönemin açıkça belirtilmiş olması aranır. Bu üç unsurdan birindeki eksiklik, esasa girilmeden düşme veya ret sonucunu doğurur.
Yetki ve görev kısa notu
Nafakanın miktarına, kaldırılmasına veya uyarlanmasına ilişkin davalar 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinde görülür. Takip işlemlerinin usulüne yönelik şikayetler icra mahkemesine, tazyik hapsi istemli şikayetler icra ceza mahkemesine yapılır. Aynı dilekçeyle birden fazla mercie yönelen talep kurmak, dosyanın gönderilmesi nedeniyle süre kaybı doğurur.
Genel bilgilendirme
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; tarafların gelir durumu, çocuğun ihtiyacı ve kararın kapsamı sonucu doğrudan etkiler. Takip başlatmadan veya bir şikayet süresini kullanmadan önce dosyanızın hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.