Velayet uyuşmazlıkları, boşanma davasının içinde ya da boşanma kesinleştikten sonra bağımsız bir dava olarak gündeme gelebilir. İki ihtimalde de ilk sorulacak soru aynıdır: dava hangi yerdeki aile mahkemesinde açılacak ve hangi takvime bağlanacak? TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu iki başlık, davanın esasından önce sonucu etkileyebilir.
Velayet Talebinin Bağlı Olduğu Mahkeme
Boşanma davası devam ederken velayet, o davanın fer'i sonucu olarak aynı mahkemede karara bağlanır. Boşanma kesinleştikten sonra velayetin değiştirilmesi istendiğinde ise dava bağımsız bir talep hâline gelir ve yetki kuralları yeniden değerlendirilir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar; dilekçenin bu sıfata uygun düzenlenmesi gerekir.
Çocuğun Yerleşim Yeri Değişmişse
Velayet düzenlemesinden sonra çocuğun fiilen başka bir ilde yaşamaya başlaması sık karşılaşılan bir durumdur. Bu durumda davanın eski dosyanın görüldüğü yerde açılması, yetki itirazıyla karşılaşma ihtimalini artırır. Yetki itirazı kabul edilirse dosya gönderilir, ancak arada geçen aylar velayetin fiilî durumunu pekiştirebilir. Bu nedenle dava açılmadan önce çocuğun okul kaydı, sağlık kaydı ve adres bilgileri üzerinden fiilî yerleşim yeri belgelenmelidir.
Usule Aykırı İşlem Nerede Ortaya Çıkıyor
- Tedbiren velayet talebinin dilekçede ayrıca ve açıkça yazılmaması
- Kişisel ilişki talebinin gün, saat ve teslim yeri belirtilmeden genel ifadelerle istenmesi
- Uzman incelemesi için gereken taraf ve çocuk görüşmelerine mazeretsiz katılınmaması
- Harç ve gider avansı eksikliğinin verilen kesin süre içinde tamamlanmaması
Dava Süresini Uzatan Gerçek Etken
Velayet davalarında takvimi uzatan şey çoğu zaman hukuki tartışma değil, sosyal inceleme raporunun tamamlanma sürecidir. Uzman görüşü, tarafların ve çocuğun dinlenmesini gerektirdiğinden randevu trafiği davanın ritmini belirler. Rapor tebliğ edildikten sonra itiraz için verilen süre içinde somut ve gerekçeli beyan sunulmazsa, rapor tartışmasız kabul edilmiş gibi değerlendirilebilir. Bu yüzden rapora itiraz taslağı, rapor gelmeden önce hazırlanacak soru listesiyle birlikte kurgulanmalıdır.
Karar Sonrası Aşama
Verilen karara karşı kanun yoluna başvuru süresi, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar. Adres değişikliği mahkemeye bildirilmemişse tebligat eski adrese yapılabilir ve süre farkında olunmadan tükenebilir. Dosya kapanana kadar adres güncelliğinin korunması, en basit ama en çok ihmal edilen usul tedbiridir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; velayet uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen unsur çocuğun üstün yararına ilişkin somut verilerdir. Kendi durumunuz için dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz uygun olacaktır.