Nafaka, boşanma ve ayrılık süreçlerinin en çok tartışılan konularından biridir; çünkü tek bir nafaka türü yoktur ve her biri farklı şartlara bağlıdır. TMK nafaka türlerini ayrı ayrı düzenlerken, anlaşmalı boşanmada tüm bu kalemler taraflarca hazırlanan protokolde somutlaştırılır.
Nafaka Türlerini Ayırt Etmek
Tedbir nafakası dava süresince, yoksulluk nafakası boşanmanın kesinleşmesinden sonra eş lehine, iştirak nafakası ise çocuğun bakımı için ödenir. Bu türler amaç, süre ve şartları bakımından farklıdır. Örneğin yoksulluk nafakası, boşanmada daha ağır kusurlu olmama ve boşanmayla yoksulluğa düşme koşullarına bağlıdır.
Protokolde Bulunması Gerekenler
- Velayetin kimde kalacağı ve kişisel ilişki (görüşme) düzeni
- İştirak ve varsa yoksulluk nafakasının miktarı ve artış esası
- Mal rejiminin tasfiyesi ve ziynet eşyalarının durumu
- Maddi ve manevi tazminat konusundaki mutabakat
Anlaşmalı Boşanmanın Şartı
Anlaşmalı boşanmada evliliğin belirli bir süre devam etmiş olması ve tarafların hakim huzurunda iradelerini bizzat açıklaması aranır. Hakim, özellikle çocukların menfaatine ilişkin düzenlemeyi uygun bulmazsa protokole müdahale edebilir; bu nedenle çocuğa dair maddeler gerçekçi kurulmalıdır.
Nafakanın Değişen Koşullara Uyarlanması
Belirlenen nafaka miktarı sonsuza dek sabit değildir. Tarafların ekonomik durumundaki esaslı değişiklik, nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması için dava açılmasına imkan tanır. Protokolde artış esasının açıkça yazılması, ileride doğacak uyuşmazlıkları azaltır.
Görevli Aile Mahkemesi
Aile hukukundan doğan davalar aile mahkemesinde görülür; 4787 sayılı Kanun bu mahkemelerin kuruluş ve görevini düzenler. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. HMK genel usul hükümleri süreç boyunca uygulanır.
Her ailenin ekonomik yapısı ve çocukların ihtiyacı farklıdır. Protokoldeki eksik veya çelişkili maddeler ileride yeni davalara yol açabileceğinden, metnin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi yerinde olur.