Anlaşmalı boşanmada tarafların en çok pazarlık ettiği ama en az özen gösterdiği bölüm nafaka maddesidir. Protokol imzalandığı anda kapanan bir dosya, yıllar sonra artırım, indirim ve icra takibi uyuşmazlıklarıyla yeniden açılabilir. Bu maddenin nasıl kaleme alındığı, sonraki on yılın tartışma alanını belirler.
Hangi Nafakadan Söz Ediyorsunuz
TMK farklı amaçlara hizmet eden nafaka türleri öngörür ve protokolde bunların adının doğru konulması gerekir. Yargılama sürerken geçici olarak hükmedilen tedbir nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderleri için ödenen iştirak nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş için öngörülen yoksulluk nafakası ve altsoy ile üstsoy arasında talep edilebilen yardım nafakası birbirinden bağımsızdır. Protokolde yalnızca nafaka denilip türü belirtilmediğinde, çocuk ergin olduğunda ödemenin sona erip ermeyeceği gibi temel sorular tartışmalı hale gelir.
Maddeyi Uygulanabilir Kılan Unsurlar
- Nafakanın türü, aylık tutarı ve ödeme günü açıkça yazılmalıdır.
- Artış yöntemi belirlenmelidir; artış esasının hangi ölçüte bağlandığı ve her yıl hangi ayda uygulanacağı yazılmazsa her artış ayrı bir dava konusu olur.
- Ödemenin hangi hesaba yapılacağı ve elden ödemenin geçerli sayılıp sayılmayacağı belirtilmelidir.
- İştirak nafakasının çocuğun eğitim durumuna göre ne zamana kadar süreceği açıkça düzenlenmelidir.
- Kişisel ilişki, eğitim ve sağlık giderlerinin paylaşımı gibi ek yükümlülükler nafakadan ayrı kalemler olarak gösterilmelidir.
Mahkeme Protokolü Aynen Onaylamak Zorunda Değil
Anlaşmalı boşanmada evliliğin kanunda öngörülen asgari süreyi doldurmuş olması, tarafların birlikte başvurması veya birinin davayı kabul etmesi ve hakimin tarafları bizzat dinlemesi aranır. Hakim, çocuğun üstün yararını gözeterek velayet ve iştirak nafakasına ilişkin düzenlemeyi uygun bulmazsa protokolün değiştirilmesini isteyebilir. Bu nedenle çocuğa ilişkin maddeler, salt tarafların pazarlığı gibi değil, denetime tabi bir düzenleme gibi hazırlanmalıdır.
Protokol Sonrası Yollar ve Merci Sorunu
Koşullar değiştiğinde nafakanın artırılması veya indirilmesi için açılacak davada görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla görev yapar. Nafakanın ödenmemesi halinde ise iki ayrı hat vardır: ilamlı icra takibiyle tahsil yolu icra dairesi üzerinden, nafaka hükmüne uymamaktan kaynaklanan yaptırım talebi ise icra ceza mahkemesi üzerinden yürür. Bu iki yolun karıştırılması, alacağın tahsilini gereksiz yere geciktirir.
Kapanış
Nafaka maddesi, boşanmanın en uzun ömürlü hükmüdür; bugünkü uzlaşma isteğiyle aceleye getirildiğinde bedeli yıllara yayılır. Tarafların gelir durumu, çocuğun yaşı ve ihtiyaçları görülmeden şablon bir protokol kullanılması doğru olmaz. Metni imzalamadan önce her maddesini hukuki danışmanlık eşliğinde okumanız önerilir.