Boşanma davasıyla mal rejiminin tasfiyesi çoğu zaman birbirine karıştırılır. Bunlar ayrı davalardır; tasfiye talebi boşanma dosyasının içinde kendiliğinden karara bağlanmaz. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde aşağıda, katılma alacağının nasıl ispatlanacağı ve dava zamanlamasının nasıl kurulacağı ele alınmaktadır.
Hangi Rejim Uygulanıyor
Eşler arasında sözleşmeyle başka bir rejim seçilmemişse yasal mal rejimi uygulanır ve tasfiye bu rejimin kurallarına göre yapılır. Evlilik tarihinin yasal rejimin yürürlüğe girdiği tarihten önce veya sonra olması, hangi dönem için hangi kuralın uygulanacağını etkiler. Bu nedenle dosyanın ilk adımı evlenme tarihi, varsa mal rejimi sözleşmesinin tarihi ve rejimin sona erdiği tarihin belirlenmesidir.
Kişisel Mal ile Edinilmiş Malı Ayırmak
- Evlenmeden önce sahip olunan mallar ile miras veya karşılıksız kazanma yoluyla edinilenler kişisel mal kabul edilir
- Çalışma karşılığı elde edilen kazançlar ve bunlarla alınan mallar edinilmiş mal grubuna girer
- Kişisel malın yerine geçen değerler bu niteliğini korur; bunun ispatı için satış ve yeniden alım arasındaki para akışı gösterilmelidir
- Bir mal grubundan diğerine yapılan katkılar, denkleştirme hesabında ayrıca dikkate alınır
Belge Toplama Sırası
Tapu ve araç kayıtlarının edinme tarihleriyle birlikte çıkarılması, banka hesap hareketlerinin evlilik dönemini kapsayacak şekilde temin edilmesi, kredi kullanıldıysa sözleşme ve ödeme planının alınması, ziynet iddiası varsa düğün görüntüleri ve tanık beyanlarının hazırlanması gerekir. Şirket ortaklığı bulunan dosyalarda ticaret sicil kayıtları ve pay devri belgeleri de istenmelidir. Değer artış payı talebinde ise katkının yapıldığı tarihteki ve tasfiye anındaki değerin karşılaştırılması esas alınacağından, iki ayrı değerleme verisi hazırlanmalıdır.
Zamanlama ve Bekletici Mesele
Tasfiye davası boşanma davasıyla birlikte açılabilir; ancak boşanma kararı kesinleşmeden tasfiye hükmü kurulamaz. Uygulamada tasfiye dosyası boşanmanın kesinleşmesi beklenerek karara bağlanır. Bu bekleme süresinde malların elden çıkarılması riskine karşı ihtiyati tedbir talebi gündeme gelmelidir. Alacağın zamanaşımı bakımından rejimin sona erdiği tarih esas alındığından, boşanmanın kesinleşme tarihi takvime yazılmalıdır.
Görevli Mahkeme Hatası
Mal rejiminden kaynaklanan davalar aile mahkemesinin görev alanındadır. Talebin genel mahkemede açılması görevsizlik kararına yol açar. Aynı şekilde, boşanma dosyasına verilen bir dilekçeyle tasfiye talebinde bulunmak, harcı yatırılmış bağımsız bir dava yerine geçmez. Talep sonucunun katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı ayrımı gözetilerek yazılması, hesabın doğru yapılabilmesi için gereklidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Evlilik süresi, malların edinme biçimi ve rejimin sona erme tarihi hesabı doğrudan etkilediğinden, kendi dosyanız bakımından hukuki değerlendirme almanız yerinde olacaktır.