Nafaka uyuşmazlıklarında talebin miktarı kadar, hangi nafaka türünün istendiği ve bu talebin hangi mercie yöneltildiği de sonucu belirler. Türler karıştırıldığında toplanan deliller talebi karşılamaz hâle gelir. Bu yazı, TMK ekseninde nafaka türlerine göre delil dosyasının nasıl kurulacağını ve merci ayrımını konu alır.
Nafaka Türü Delili Belirler
Dava sürerken geçici olarak hükmedilen tedbir nafakası, çocuğun bakım ve eğitim giderleri için istenen iştirak nafakası, boşanma sonrası yoksulluğa düşecek eş için öngörülen yoksulluk nafakası ve altsoy ile üstsoy arasındaki yardım nafakası birbirinden farklı koşullara bağlıdır. Yoksulluk nafakasında tartışma tarafların ekonomik durumu ve kusur dengesi üzerinde yoğunlaşırken, iştirak nafakasında çocuğun ihtiyaçları ile ana babanın gücü karşılaştırılır.
Gelir ve Yaşam Standardının Ortaya Konması
Uygulamada beyan edilen gelir ile fiilî yaşam standardı arasında fark bulunduğu sıkça iddia edilir. Bu iddianın karşılığı, mahkemeden istenecek kayıt taleplerinde somutlaşır.
- SGK kayıtları ve ücret bordroları
- Vergi mükellefiyeti ve beyan bilgileri
- Tapu ve araç kayıtları ile şirket ortaklık bilgileri
- Düzenli harcamayı gösteren kira, okul ve kredi ödemeleri
Sosyal ve ekonomik durum araştırması bu tabloyu tamamlar; ancak tek başına yeterli sayılmaz. Talep edilen kalemlerin çocuk başına ve aylık olarak gösterilmesi, hesaplanabilir bir istem kurulmasını sağlar.
Aile Mahkemesi, İcra Dairesi ve İcra Ceza Hattı
Nafakaya ilişkin talepler kural olarak 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemesinde görülür. Buna karşılık hükmedilmiş nafakanın tahsili için başvurulacak yer icra dairesidir; ödenmemesi hâlinde gündeme gelen yaptırım ise icra ceza mahkemesinin görev alanındadır. Tahsil talebiyle aile mahkemesine, artırım talebiyle icra dairesine gidilmesi, en sık rastlanan merci hatalarındandır.
Artırım, Azaltma ve Kaldırma
Koşulların değişmesi hâlinde nafaka miktarının yeniden belirlenmesi istenebilir. Burada ispat konusu, ilk hükümden bu yana ortaya çıkan somut değişikliktir: gelir kaybı, çocuğun eğitim aşamasının değişmesi ya da yeniden evlenme gibi olgular belgeyle ortaya konmalıdır. HMK çerçevesindeki genel ispat kuralları bu talepler bakımından da geçerlidir.
Aile ilişkilerinin ve gelir yapısının her dosyada farklı olduğu göz önünde tutulmalıdır; yukarıdaki çerçeve yön göstericidir. Talebinizi kurmadan önce belgelerinizi bir avukatla değerlendirmeniz, hem tür hem merci hatasını önler.