Boşanma sona erdikten sonra tarafların en çok karşılaştığı sürpriz, protokolde mal rejiminin nasıl düzenlendiğinin sonradan fark edilmesidir. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen tasfiye sürecinde hem metnin yorumu hem de talebin doğru usulle ileri sürülmesi belirleyicidir.
Protokol Tasfiyeyi Kapsıyor mu
Anlaşmalı boşanma protokolünde yer alan ifadeler dikkatle okunmalıdır. Metinde yalnızca nafaka ve velayet düzenlenmiş, mal rejimine hiç değinilmemişse tasfiye talebi ayrıca ileri sürülebilir. Buna karşılık tarafların birbirlerinden mal rejiminden kaynaklanan hiçbir talebinin kalmadığı yönünde açık bir kayıt varsa, bu kaydın kapsamı tartışma konusu olur. Protokolün hâkim tarafından onaylanarak hükme geçirilmiş olması, metnin bağlayıcılığını güçlendirir. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce mal rejiminin ayrı bir başlık altında ve açık ifadelerle düzenlenmesi, sonraki uyuşmazlıkların büyük bölümünü önler.
Edinilmiş Mal mı, Kişisel Mal mı
Yasal mal rejiminde evlilik içinde edinilen malların edinilmiş mal sayılması esastır; bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür. Miras yoluyla gelen değerler, evlilikten önce sahip olunan mallar ve kişisel malların yerine geçen değerler bu kapsamda değerlendirilir. Bir malın alımında hem kişisel hem edinilmiş kaynaklardan yararlanılmışsa, katkı oranının belgelerle gösterilmesi gerekir. Kredi ile alınan taşınmazlarda ödemelerin hangi dönemde ve hangi kaynaktan yapıldığı, hesabın temel girdisidir.
Talebin Türü ve Zamanı
Tasfiye talebi kural olarak boşanma kararının kesinleşmesinden sonra sonuç doğurur ve ayrı bir dava olarak ileri sürülür. Aile mahkemesi görevlidir. Uygulamada görülen hatalar arasında, tasfiye talebinin boşanma dosyasında harcı yatırılmadan dile getirilmesi, alacağın doğrudan icra takibine konu edilmesi ya da genel yetki kuralına göre yanlış yer mahkemesinde dava açılması bulunur. Talebin katılma alacağı mı, değer artış payı mı yoksa katkı payına ilişkin bir istem mi olduğu dilekçede açıkça belirtilmelidir; bu belirleme hem hesabın yöntemini hem de sunulacak delilleri değiştirir.
Hesabı Besleyen Kayıtlar
- Evlilik tarihinden itibaren tapu, trafik ve ticaret sicili kayıtlarının tarihsel dökümü
- Banka hesap hareketleri, kredi sözleşmeleri ve ödeme planları
- Ücret bordroları ile sosyal güvenlik hizmet dökümü
- Miras ve bağış yoluyla gelen değerlere ilişkin belgeler
- Tasfiye anındaki değerin tespiti için keşif ve bilirkişi incelemesi talebi
- Evlilik içinde yapılan devirlere ilişkin işlem belgeleri
Sık Yapılan Usul Hataları
- Boşanma kesinleşmeden tasfiye talebiyle dosya açmak
- Talep türünü belirtmeden genel bir alacak istemiyle yetinmek
- Değerin hangi ana göre belirleneceğini dilekçede yazmamak
- Zamanaşımı süresinin işlemeye başladığı anı kontrol etmemek
- Karşı tarafın malvarlığı için kurum kayıtlarının celbini talep etmemek
Bu açıklamalar yalnızca genel bilgi vermek içindir. Mal rejimi tasfiyesinde protokol metninin ifadeleri ve ödeme akışları sonucu doğrudan belirlediğinden, talep oluşturmadan önce belgelerinizin hukuki değerlendirmeden geçirilmesi yerinde olur.